هستند كه هركسى مطابق استعداد و شايستگى خود مىتواند به آن اسرار و علوم دست يابد و كليد رمز هم معرفى شده است و آن همان آيات محكمات هستند كه قرآن از آنها به عنوان امّ الكتاب يعنى مادر كتاب ياد مىكند .
به عبارت ديگر : مىتوان گفت كه آدمى با برگشت دادن آيات متشابه به آن محكمات و با كنار هم چيدن چند آيه متشابه و محكم به مطالبى دست پيدا مىكند كه شايد ديگران به آنها نرسيدهاند .
بنابراين ، اشتمال قرآن بر آيات متشابه يكى از نعمتهاى بزرگ و الطاف خداوند براى بشر تا روز قيامت است و اگر كسانى از آن سوء استفاده مىكنند و آيهء متشابه را نه براى دريافت معانى عميق ، بلكه جهت فتنهانگيزى دستاويز خود قرار مىدهند ، اين ديگر مربوط به قرآن نيست بلكه عامل آن ، فتنهجوئى افراد فرصتطلب بيماردل هستند و اساسا سؤ استفاده از يك حقيقت و يا يك ابزار كار باعث نامطلوب بودن آن حقيقت و يا آن ابزار نيست و اين درست به آن مىماند كه از چاقو كه براى استفادههاى مشروع ساخته شده در شكافتن شكم يك انسان بىگناه استفاده شود .
بعضىها از جمله مرحوم علّامهء طباطبائى گفتهاند كه اشتمال قرآن بر آيات متشابه از روى ناچارى بوده و قرآن كه با زبان اهل آن زمان نازل شده ناچار بود كه در بيان معارف بلند خود از الفاظ و اسلوبهاى متداول زمان استفاده كند و آن الفاظ كشش اين معانى را نداشت و براى همين بود كه در بعضى از آيات تشابه به وجود آمد و منظور اصلى در خفاء قرار گرفت .
البته از يك نظر تمام آيات قرآنى محكم و متقن هستند و همه از جانب خداوند حكيم نازل شدهاند و در آنها سستى و ضعف و فتور راه ندارد .
كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ
« 1 »
كتابى است كه آيات آن محكم بوده است سپس تفصيل داده شده و از
هامش
( 1 ) - سورهء هود ، آيه 7 .