پيامبر اكرم - صلى اللّه عليه و آله - پرورش يافت و نخستين مردى بود كه به وى ايمان آورد ؛ در تمام شرايط يار و ياور و همدم حضرت بود ، آنچه از علم ازل و ابد بود از حضرتش فرا گرفت . چهرهء تابناك و پرفروغ حضرت در برگهاى زرين تاريخ مىدرخشد . على - عليه السلام - را تنها از آيينه گفتار پيامبر اكرم - صلّى اللّه عليه و آله - و كلام خويش مىتوان شناخت . او باب مدينه علم است . طبرى ( 310 ه ) روايتى را با ذكر سند نقل مىكند كه پيامبر اكرم - صلّى اللّه عليه و آله - درباره وى فرمودند 38 :
« يا على ، انّ اللّه امرنى ان أدنيك و لا أقصيك و ان اعلّمك و ان تعى و حقّ على اللّه ان تعى . »
اى على ! خدا مرا امر كرد كه تو را به خود نزديك كنم و به تو از علم خود بياموزم تا بدانى و آگاه شوى و حق است بر خدا كه تو آگاه گردى .
رواياتى كه درباره فضل و دانش مولى نقل شده بسيار است كه تنها به ذكر نمونههايى بسنده مىكنيم . مولى امير مؤمنان بارها دربارهء علم و دانش بىشمار خويش مىفرمودند : « آنچه مىخواهيد از من بپرسيد : « در تفسير قمى آمده است 39 كه حضرت فرمودند : « الا انّ العلم الّذى هبط به آدم ( عليه السلام ) من السماء الى الارض و جميع ما فضّلت به النبيون الى خاتم النبيين عندى و عند عترة خاتم النبيين فاين تذهبون ؟ »
آگاه باشيد ! آن علمى كه آدم آن را از آسمان به زمين به همراه خود آورد و نيز تمام آنچه كه موجب برترى پيامبران تا خاتم آن شد نزد من و عترت طاهره خاتم الانبياء است . پس كجا مىرويد ؟ ! سيوطى رواياتى را درباره مقام و منزلت علمى حضرت نقل كرده است .
ابو الطفيل مىگويد 40 : ديدم على - عليه السلام - خطبه مىخواند و مىگويد :
« سلونى فواللّه لا تسألون عن شىء الّا اخبرتكم و سلونى عن كتاب اللّه فواللّه ، ما من آية الّا و انا اعلم أبليل نزلت ام بنهار ، أم فى سهل او فى جبل . . . »
آنچه مىخواهيد از من بپرسيد ، به خدا سوگند ! از چيزى نپرسيد مگر آنكه شما را آگاه خواهم كرد . از كتاب خدا سؤال كنيد ، به خدا قسم ! آيهاى نازل نشده جز آنكه مىدانم در شب يا روز نازل گرديده ، در دشت يا كوه نازل شده در . . .
همچنين صاحب اتقان ذيل مبحث شروط مفسر روايتى را به نقل ابن ابى جمره
روش شيخ طوسى در تفسير تبيان ( فارسى ) — صفحة 122
مساهمون: اكبر ايرانى قمى
ص١٢٢