قرآن را دربارهء موضوعى فلسفى تبيين نموده يا جايگاه موضوعى قرآنى را در فلسفه روشن سازند . 10
در ميان فلاسفه ، مرحوم ملاصدرا روش جديدى ارائه داده است ؛ وى مىگويد : 11
« يكى از دو گروه مفسران باش . يا به آنچه از قرآن و حديث در ظواهر آيات وارد شده ايمان داشته باش و در آن تصرفى نكن ، يا عارف راسخى باش و در كشف معانى قرآن با مراعات ظواهر آيات به تحقيق حقايق و معانى قرآن بپرداز . »
البته انتظارى نيست ؛ كسى كه مفهوم كشف و سرّ و نهان را نمىداند ، بتواند دربارهء تفسير ملاصدرا و مانند آن ، اظهار نظر نمايد . زيرا وى مدّعى مكاشفه و مشاهده است و لذا نمىتوان به آسانى تفسير وى را جرح و قدح نمود .
( * ) 3 - روش عرفا در تفسير
اينان معتقدند كه قرآن لطايف و اشاراتى دارد كه تنها از راه دل كندن از علايق و هواهاى نفسانى و طى نمودن مراتب عرفانى ، به گزيدگانى از صالحان بخشوده مىشود ؛ و عقل نيز نقشى در فهم آنها ندارد . ابن خلدون ، اشارات قرآنى را دريافتى و وجدانى مىداند 12 . آلوسى مىگويد 13 : « اين حقايق تنها بر ارباب سلوك منكشف مىگردد و به اين معنا نيست كه آنها ظاهر را نمىپذيرند ؛ بلكه شرط رسيدن به آنها ، قبول ظواهر و مدلولات روشن قرآن است . » براى مثال قُشَيرى در تفسير صوم مىگويد 14 :
« الصوم على ضربين : صوم ظاهر و هو الامساك عن المفطرات مصحوبا بالنية ، و صوم باطن و هو صون القلب عن الافات ثم صون الروح عن المساكنات ثم صون السرّ عن الملاحظات . . .
آلوسى در تفسير سورهء الذاريات مىگويد 15 :
« فَالْحامِلاتِ وِقْراً »
« اشاره است به ابرهاى الطاف الهى كه قطرات باران رحمت ربوبى را حامل است و بر قلوب پاكان و درستكاران مىبارد . »