را به يكى از اين معاصى آلوده نمودهاند به توبه دعوت نمايد و رحمت واسعه الهى را بديشان گوشزد نمايد :
وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ
9 - روش مقايسهاى ( تقابل و روياروئى صحنهها
در يادگيرى مطالب ، ارتباط ميان مفاهيم ، نقش اساسى را بر عهده دارد . به اين معنا كه هر گاه انسان موفّق شود ميان چند مفهوم رابطهء موجود را كشف كند ، ذهن او از اين ارتباط منطقى به مفهوم جديدى مىرسد ، آن را دريافته و اصطلاحا فرا مىگيرد . با اين تعبير ، هنگام يادگيرى هيچگاه يك مفهوم پديد نمىآيد ، بلكه « پديد بودن » توسط ذهن كشف مىشود .
در اين ميان ، مفاهيم مخالف يا مشابه سهم بيشترى را در جهت كمك به ذهن براى يادگيرى مفهوم جديد دارا هستند . به عنوان مثال : درك هر يك از دو مفهوم « سپيدى » و « سياهى » ، « دانائى » و « نادانى » ، « حقّ » و « باطل » و . . . در كنار يكديگر ميسر خواهد بود و ديگر مفاهيمى كه ميان اين دو نقطهها واقع مىشوند ، به تناسب شباهت به هر يك از دو طرف ، قابل درك هستند . « 1 »
ويژگى طبيعى انسان طورى است كه اشياء را از راه مقايسه با هم و مقايسه با نقطه مقابلشان مىشناسد و اگر نقطه مقابل نباشد ، نمىتواند آنها را بشناسد ولو در كمال ظهور باشد . مثل : نور و ظلمت ، علم و جهل ، قدرت و عجز ، خير و شر ، حركت و سكون ، حدوث و قدم ، فنا و ابديّت . « 2 »
در سراسر قرآن ، دو چهره « نيك و بد » ، « ايمان و كفر » ، « عدالت و ظلم » ، « عقل و جهل » و بطور كلى « حقّ و باطل » در كنار هم معرفى شدهاند تا معرفت هر دو راحتر
هامش
( 1 ) . شيوههاى تعليم و تربيت در قرآن و سنّت ، ص 167 تا 169 با تلخيص . و بنگريد به : ضرب الامثال فى القرآن ، ص 138 تا 140 .
( 2 ) . بيست گفتار ، مرتضى مطهرى ، ص 241 .