« و كسانى كه كافر شدند اعمالشان همچون سرابى است در يك كوير ، كه انسان تشنه آن را از دور آب مىپندارند ، امّا هنگامى كه به سراغ آن مىآيد چيزى نمىيابد ! و خدا را نزد آن مىيابد و حساب او را صاف مىكند و خداوند سريع الحساب است ! » اين آيهء كريمه ، اعمال كفّار را تشبيه كرده به سراب بيابانى كه انسان آن را آب مىپندارد ولى حقيقتى ندارد و آثارى كه بر آب مترتّب است را ندارد ، رفع عطش نمىكند و آثار ديگر آب را ندارد .
همچنين در اين آيه ، كفّار تشبيه شدهاند به تشنهاى كه نزد خود آب گوارا دارد ولى از آن روى گردانيده به دنبال آب مىگردد ، هر چه مولايش به او مىگويد آب حقيقى كه اثر آب دارد اين است ، بخور تا رفع عطشت شود و او را نصيحت مىكند ولى او قبول نمىكند . و در عوض پى سراب مىرود ، و نيز رسيدن مرگ و رفتن به لقاء خدا تشبيه شده به رسيدن به سراب ، در حالى كه مولايش را هم آنجا مىيابد ، همان مولا كه او را نصيحت مىكرد و به نوشيدن آب گوارا دعوت مىنمود . « 1 »
لذا اين آيه ، اشاره به اميدهاى كاذب و خوابهاى پريشان و خيالات واهى كفّار دارد ، كه پس از سپرى شدن ايّام عمرشان و با مشاهدهء مرگ به وضوح در خواهند يافت كه هر آنچه بدان اميد بسته بودند سرابى بيش نبوده و عطش آنها را فرو نشانده است .
« اين آيه سخن از كسانى دارد كه در بيابان خشك و سوزان زندگى ، بجاى آب به دنبال سراب مىروند و از تشنگى جان مىدهند .
در حالى كه مؤمنان در پرتو ايمان ، چشمهء زلال هدايت را يافته و در كنار آن آرميدهاند . » « 2 »
آرى ، آنان كه خود را از چشمهء فيّاض الهى محروم نمودهاند و پيوند خود را با خالق هستى گسستهاند ، و دل به لذائذ زودگذر دنيوى بستهاند ، پس از عمرى تلاش و رنج در
هامش
( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 15 ، ص 185 و 186 . با تلخيص و تصرف اندك .
( 2 ) . تفسير نمونه ، ج 14 ، ص 490 .