راه تحصيل ثروت و جاه و مقام ، در انتهاى راه ، خود را چون مسافر تشنهاى خواهند يافت كه پس از طى فراز و نشيب بيابان داغ و تفتيده ، و با تنى تبدار و افسرده و با پاى خسته و پرآبله ، و با كامى خشكيده ، حال كه بر لب چشمهء اميد رسيدهاند ، به جاى آب سراب يافتهاند ، و در نهايت پريشانى و پشيمانى و از سوز آتش و عطش درون ، جام تلخ مرگ را سر خواهند كشيد ! و اين است سرنوشت دردناك همه كفر پيشگان و دنيا طلبان .
دنيا چو حباب است و ليكن چه حباب * نه بر سر آب بلكه بر روى سراب
و آن نيز سرابى كه ببينند به خواب * و آن خواب چه خواب خواب بد مست خراب
3 - تمثيل اعمال كفّار به خاكسترى بر سينهء تندباد
مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمالُهُمْ كَرَمادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عاصِفٍ لا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا عَلى شَيْءٍ ذلِكَ هُوَ الضَّلالُ الْبَعِيدُ
« 1 » « اعمال كسانى كه به پروردگارشان كافر شدند همچون خاكسترى است بر تندباد در يك روز طوفانى ، آنها توانائى ندارند كمترين چيزى از آنچه را انجام دادهاند به دست آورند و اين گمراهى دور و درازى است . »
در اين آيه ، مثل بسيار رسائى براى اعمال افراد بىايمان بيان شده ، و بىارزش و ناپايدار بودن اعمال آنها ، به خاكسترى در برابر تندباد تشبيه شده است .
در اين تشبيه جالب نكات ظريفى خودنمائى مىكند از جمله :
1 - تشبيه اعمال آنها به خاكستر ، با توجّه به اينكه مانند خاك و غبار موجود مفيدى
هامش
( 1 ) . ابراهيم / 18 .