أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا
« 1 » قرآن اين حالت جمود فكرى را به عنوان « مهر زدن بر دلها » يا « قرار گرفتن دلها در پوششى » و يا « قفل نهادن بر آنها » توصيف كرده است . » « 2 »
جالب است كه در يكى از تشبيهات قرآنى حالت وحشت و رويگردانى و اعراض كفّار از شنيدن سخن حقّ و هر گونه اندرز و نصيحت سودمند ، به « فرار گورخران از مقابل شير » تشبيه شده است .
آنجا كه مىفرمايد :
فَما لَهُمْ عَنِ التَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ * كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ * فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ *
« 3 » « چرا آنها از تذكّر روى گردانند ؟ گويى گورخرانى رميدهاند ، كه از ( مقابل ) شيرى فرار كردهاند ! » اين آيه ، تعبيرى است بسيار رسا و گويا از وحشت و فرار مشركان ( و كافران ) از آيات روح پرور قرآن . آنها را به گورخر تشبيه كرده كه هم فاقد عقل و شعور است و هم به علّت وحشى بودن گريزان از همه چيز ، در حالى كه در برابر آنها چيزى جز تذكره ( وسيله ياد آورى و بيدارى و هوشيارى ) قرار ندارد . « 4 »
2 - تمثيل اعمال كفّار به سرابى در بيابان
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتَّى إِذا جاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئاً وَ وَجَدَ اللَّهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسابَهُ وَ اللَّهُ سَرِيعُ الْحِسابِ
« 5 »
هامش
( 1 ) . فرقان / 44 .
( 2 ) . قرآن و روانشناسى . ص 206 و 207 .
( 3 ) . مدثر / 51 - 49 .
( 4 ) . تفسير نمونه ، ج 25 ، ص 263 .
( 5 ) . نور / 39 .