شكسته شود و بادها از هر سو به سوى ديگرش ببرند . « 1 »
و سرانجام آيه را با اين جمله پايان مىدهد كه : « زندگى جز متاع غرور و فريب چيزى نيست . »
وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ
متاع به معنى هر گونه وسائل بهرهگيرى است . بنابراين جملهء « دنيا متاع غرور است » مفهومش اين است كه وسيله و ابزارى است براى فريبكارى ، فريب دادن خويشتن ، و هم فريب ديگران . و البته اين در مورد كسانى است كه دنيا را هدف نهائى قرار مىدهند و به آن دل مىبندند ، و بر آن تكيه مىكنند و آخرين آرزويشان وصول به آن است ، امّا اگر مواهب اين جهان مادّى وسيلهاى براى وصول به ارزشهاى والاى انسان و سعادت جاودان باشد هرگز دنيا نيست بلكه مزرعهء آخرت و پلى براى رسيدن به آن هدفهاى بزرگ است . « 2 »
در روايتى از امير مؤمنان على عليه السّلام نقل شده كه فرمودند :
« لو أنّ رجلا أخذ ما فى الأرض و أراد به وجه اللّه فهو زاهد و لو ترك الجميع و لم يرد به وجه الله فليس بزاهد » « 3 » « هر گاه كسى همهء آنچه روى زمين است را به دست آورد ولى هدفش از آن قرب به خدا باشد او زاهد است و اگر از همهء آنها دست بشويد ولى براى خدا نباشد زاهد نيست . »
چيست دنيا از خدا غافل بدن * نى قماش و خانه و فرزند و زن
مال را كز بهر آن باشى حمول * نعم مال صالح خواندش رسول
آب در كشتى هلاك كشتى است * ليكن آن در زير كشتى پشتى است
« 4 »
هامش
( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 19 ، ص 340 .
( 2 ) . تفسير نمونه ، ج 23 ، ص 354 .
( 3 ) . جامع السعادت ، ج 2 ، ص 56 .
( 4 ) . مثنوى معنوى ، دفتر اوّل . ص 49 .