همانگونه در مباحث پيشين اشاره داشتيم قرآن كريم در قالب تمثيلات خود ميدان گسترده‌اى از چشم اندازهاى بديع جهان هستى را در برابر ديدگان آدمى نهاده و از وى خواسته تا به دقّت در اين امور بينديشد و از كنار آنها گذرا و سطحى عبور نكند . خداوند بارها در قرآن مثلهايى بيان فرموده و در پى آن متذكّر شده كه مخاطب اين مثلها همه مردمند . ولى در جاى ديگر بدنبال بيان اين مطلب ، فهم ژرفاى اين مثالها را در انحصار عالمان و فرهيختگان دانسته و مىفرمايد : وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ . « 2 » اين آيه اشاره به آن دارد كه هر چند مثالهاى قرآن را همه مردم مىشنوند ، لكن حقيقت معانى و مغز مقاصدش را تنها اهل دانش درك مىكنند ، آن كسانى كه حقايق امور را مىفهمند و بر ظواهر هر چيزى جمود نمىكنند . پس درك مثلهايى كه در كلام خدا زده شده ، نسبت به فهم و شعور مردم مختلف است ، بعضى از شنوندگان هستند كه بجز شنيدن الفاظ آن و تصور معانى ساده‌اش هيچ بهره‌اى از آن نمىبرند ، چون در آن تعمّق نمىكنند ، ولى بعضى ديگر هستند كه علاوه بر آنچه كه دسته اوّل مىشنوند و مىفهمند ، در مقاصد آن تعمّق مىكنند و حقايق باريك و دقيقش را درك مىنمايند . « 3 »