ايتاليائى سابقهء بيشترى دارد .
البته گفتگوئى نيست كه بيشتر ترجمههاى اروپائى يا بطرفدارى و براى اشاعهء كلام الهى بوده و يا از نظرگاه مخالفان و احيانا از روى دشمنى و براى ردّ اسلام بوده است و اين نكته درخور توجه كامل است كه بسيارى از اين ترجمهها بيشتر در پى شكستى براى اساس دين بوده است . با وجود همهء اينها نمىتوان انكار كرد كه همهء اين تلاشها خود مبيّن اهمّيت چنين مبحثى است . كمتر زبان زندهاى است كه امروز قرآن بدان ترجمه نشده باشد و سالى نمىگذرد كه ترجمه تازهاى بگونهء تازهترى از اين كتاب مقدس رخ ننمايد . به همين زبان شيرين پارسى چه ترجمهها كه تاكنون شده و در همين سالهاى اخير چه تازهها كه رخ نموده است !
معنى ترجمه
دربارهء ريشهء اين كلمه علماى فن اختلاف جستهاند . بعضى آن را ترجم « 1 » در ريشهء چهار حرفى دانستهاند و برخى از رجم عربى بمعنى سخن گفتن از روى گمان و حدس گرفتهاند « 2 » . در اينكه اين لغت اصلا عربى باشد جاى سخن بسيار است . برخى آن را مشتق از كلمهء ترجمان « 3 » و بعضى آن را مأخوذ از
Targmono
آرامى مىدانند « 4 » . يا بعيد نيست كه از رجم كلدانى بمعنى افگندن باشد « 5 » و يا چنان كه گفتهاند اصل لغت فارسى است يعنى ترجمان از « ترزبان » گرفته شده است « 6 » .
صرفنظر از معنى لغوى ، در اصطلاح و عرف مردم نيز ترجمه معانى خاصى دارد :
1 ) تبليغ كلام و رساندن سخن به كسى كه آن را نشنيده است . اين معنى ترجمه بيشتر در تبليغ احكام الهى و بيان الفاظ آسمانى به كار مىرود .
هامش
( 1 ) الذريعة 4 : 72 - 73 .
( 2 ) بطرس بستانى : محيط المحيط .
( 3 ) ديوان دين : 26 ، ترجمان بر وزن نردبان شخصى را گويند كه لغتى را از زبانى به زبان ديگر تقرير نمايد .
برهان قاطع . ترجمان بر وزن عنفوان و يا زعفران به معنى مفسر زبان و يا مترجم آمده است . قاموس 4 : 83 ، لسان 14 : 332 .
( 4 ) غرائب اللغة العربية : الاب رفائيل نخلة اليسوعى : ص 175 - چاپ دوم بيروت .
( 5 ) محيط المحيط بطرس بستانى .
( 6 ) خفاجى در كتاب شفاء الغليل فيماورد فى كلام العرب من الدخيل ياد كرده است كه ترجمان معربست از « ترزبان » - ديوان دين : 26 ، جزوهء شمارهء 7 ايران كوده ( چند نمونه از متن نوشتههاى پهلوى ) : 96 .