گفته مىشود كه بسيارى از متعلمان قرآن را به خوبى نمىتوانند آموخت و قرائتشان درست و خوش آهنگ نيست ، زيرا رسم عثمانى را به خوبى نمىشناسند و شكل كلمات برايشان نامأنوس و دور از ذهن است . اين اشكال براى عربى زبانان نيز وجود دارد تا چه رسد براى مسلمانانى كه زبانشان و يا احيانا خطشان نيز با عربى فرق داشته باشد . پس ناچار بايد براى سهولت و آسانى كار ، مصاحف امروز را همچون قديم ننويسيم و روشى نزديكتر به لفظ براى نوشتن انتخاب كنيم . ولى ديديم كه عدهء زيادى از دانشمندان از فرط تعلق به كتاب خدا و پرهيز از كوچكترين تغييرى در آن ، رسم قرآنى را توقيفى ازلى مىدانند و مىگويند براى آموختنش بايد زحمتى به خود هموار ساخت و خيرى اندوخت . گذشته از آن خط و كتابت هر روز در معرض تغيير تبديل است و چه بسا كه در اين خطوط مختلفه ، فتنههائى گوناگون پيش آيد و آنچه در گذشته جلوگيرى شد در آينده بگونه ديگرى رخ نمايد .
بايد در نشر و تبليغ قرآن از هيچ جهدى فروگذار نكرد و آن را چنان كه هست به كودكان دبستانى آموخت و اگر در اين مورد كار به اشكال برخورد مىتوان ، همانطور كه در مجله الازهر مصر پيشنهاد شده ، در مورد كلماتى كه با قواعد خط و املاى كنونى فرق دارد و بسيار كم است ، در پائين هر صفحهاى صورت نزديكتر به ذهن آن كلمه را هم ضبط كرد .
امام بدر الدين زركشى مىگويد : « 2 » دربارهء اينكه بتوان قرآن را بقلمى جز عربى نوشت كسى از دانشمندان را نديدم كه سخنى گويد ولى بهتر منع آنست . چنان كه قرائتش به غير زبان عرب تحريم شده ، زيرا قلم يكى از دو زبان است و عرب قلمى جز عربى نمىشناخت . قال تعالى :
« بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ »
« 3 » .
چند كتاب
رسم الخط مصحف عثمانى از قديم مورد توجه دانشمندان بود و قواعد مرتبى براى روش نگاشتن آن ترتيب داده بودند « 1 » در اين باره كتب چندى نيز تأليف
هامش
( 2 ) البرهان فى علوم القرآن 1 : 380 .
( 3 ) سورهء 26 الشعراء : آيهء 195 .
( 1 ) مراجعه كنيد : ابو عمرو الدانى : المحكم فى نقط المصاحف چاپ دمشق 1379 ه . المقنع : 22 ، 50 . . .
البرهان فى علوم القرآن 1 : 381 ، كتاب المصاحف سجستانى : 103 ببعد ، الاتقان سيوطى 2 : 166 نوع 76 ، مناهل العرفان 1 : 362 .