روز جمعهء پيش از قتل عثمان را هم گفتهاند « 10 » . اما بيشتر وفات او را در سال بيست و هشتم هجرى مىگيرند « 11 » . گرچه واقدى محكمترين قول را سال سى هجرى گرفته است « 12 » .
چگونگى مصحف او
شركت او را در نوشتن قرآن به زمان رسول خدا و زمان ابو بكر ديديم . ابو العاليه مىگفت در زمان ابو بكر مردانى مىنوشتند و « أبىّ » بر آنها املاء مىكرد . و چون به آيهء 127 سورهء توبه رسيدند گمان بردند كه اين آخرين آيه است ولى ابىّ گفت كه رسول خدا دو آيهء ديگر پس از آن بر من فرو خواند « 13 » و آن را نزد خزيمهء انصارى يافتند . در زمان عمر نيز هميشه در موارد اختلاف قرائت ، مورد مراجعه قرار مىگرفت . ابن ابى داود داستانى را نقل مىكند كه از بسيارى جهات جالب توجه است .
او مىگويد : مردم دمشق در زمان عمر قرآنى به مدينه فرستادند كه بر ابىّ بن كعب و زيد بن ثابت و على ( ع ) و مردم مدينه عرضه شود . در قرائت آيهء 26 سورهء فتح اختلاف شد . در آن جملهاى زياد داشت :
« و لو أحميتم كما حموا لفسد المسجد الحرام » » عمر گفت : داناتر شما به قرائت كيست ؟ گفتند ابىّ بن كعب . فرستادند پى او ، آمد و معلوم شد كه در اساس مصحف بر قرائت او نوشته شده است « 14 » . اين نشان مىدهد كه مصحف او در دمشق رايج بوده و يا ابو الدرداء كه اين مصحف را
هامش
( 10 ) البداية و النهاية ابن كثير 5 : 341 .
( 11 ) براى شرح حال او رك : ابن سعد 2 : 2 / 103 ، 110 و 3 : 2 / 59 - 60 ، طبقات ابن جزرى شمارهء 131 ، اسد الغابه 1 : 49 ، 50 ، اصابه 1 : 30 - 32 ، تهذيب التهذيب 1 : 187 ، تاريخ ابن عساكر 2 : 322 ، غاية النهاية 1 : 31 ، صفة الصفوة 1 : 188 ، حليه 1 : 250 ، الجمع 39 ، الكواكب الدريه 1 : 45 ، اعلام 1 : 78 ، دهخدا 2 : 959 ، اعيان الشيعهء سيد محسن امين جزء 7 ، مجلد 8 شمارهء 1042 ص 316 - 334 ، معارف 113 ، جرح 1 : 1 / 290 ، البدء مقدسى 1165 ، استيعاب 1 : 26 ، انساب سمعانى 124 ، كامل ابن اثير 2 : 238 ، تهذيب نووى 140 ، مختصر ابو الفداء 1 : 173 ، تهذيب عسقلانى 1 : 187 ، شذرات 1 : 31 ، معجم رجال الحديث آقاى خوئى 1 : 202 .
( 12 ) ابن سعد 3 : 2 / 62 ، ميزان الاعتدال 2 : 84 .
( 13 ) مصاحف 9 .
( 14 ) ايضا 155 و 156 و ص 400 ، همين كتاب .