هم نام « مصحف » داشته جزء مصاحف قرآنى به حساب نمىآيد . در برابر اين نظريات ، يك نظر ديگر هم ابراز شده كه متأسفانه منبع اصلى بدست داده نشده است . و آن اين است كه « در روايات اهل البيت وارد است كه عثمان مصحف فاطمه را كه به اشارت پيغمبر بود ، از على بن ابى طالب طلب كرد و جمع مصاحف با آن مطابقت داد . . . » « 1 »
2 ) سالم
دربارهء او چند بار سخن گفتهايم . او از پيش گروندگان به اسلام و از بزرگان صحابه بود . او بردهء آزاد شدهء سلمى ( يا عمره ) زن ابو حذيفه بود كه بعد دختر او فاطمه را به زنى گرفت . « 2 » يكى از چهار نفرى بود كه به فرمان پيامبر قرآن را بايد از آنها مىآموختند « 3 » . و ديديم كه ابن بريده مىگفت : سالم نخستين كسى بود كه قرآن را جمع كرد « 4 » . او از معدود صحابهاى بود كه هم جزء مهاجران و هم از گروه انصار به حساب مىآمد . او اهل صفّه بود و بسيارى از صحابه را امامت مىكرد و سرانجام يكسالى پس از رسول خدا در يوم يمامه كشته شد . « 5 »
با وجود اينها از مصحف او آگاهى درستى در دست نيست . آنچه گفتهاند فقط در دو كلمه اختلاف است « 6 » كه يك چنين اختلافى را مصحف مستقلى نمىتوان بشمار آورد .
3 ) ابو زيد
قيس بن السكن همان است كه مالك بن انس مىگفت قرآن را در زمان رسول خدا جمع كرد « 7 » و جزء صاحبان مصاحف اوليه شناخته شده ، « 8 » اما قرائتى يا اختلافى با مصحف موجود از او باز نگفتهاند .
هامش
( 1 ) ديوان دين 53 .
( 2 ) ابن سعد 3 : 1 / 60 ، احمد 6 : 201 .
( 3 ) همين كتاب ص 298 ، اتقان 1 : نوع 20 .
( 4 ) اتقان 1 : 245 نوع 20 .
( 5 ) اصابه 3 و 4 : 56 ، 57 ، ابن سعد 3 : 1 / 60 ، تاريخ گزيده 226 .
( 6 ) ماتريال جفرى 234 ، نولد كه 2 : 7 ، 11 ، 20 .
( 7 ) ص 250 همين كتاب .
( 8 ) احمد 3 : 277 .