4 ) سعد بن عبيد
نخستين كسى است كه نام « قارى » يافته « 1 » و ابن حبيب ( م 245 ه ) او را نخستين جامع قرآن مىداند . « 2 » اما از مصحف و قرائتش چيزى باز نگفتهاند . « 3 »
5 ) معاذ بن جبل
او را هم ديديم كه قاضى يمن بود و بعد به شام مأمور شد و مصحفش در شام و حمص رواجى داشت . او فقيه و مفتى و قاضى و قارى بود « 4 » . از صحابهاى بود كه در عهد نبى افتخار جمع قرآن را يافت . « 5 » با اينكه در طاعون عمواس به سال 18 هجرى در شام در گذشت « 6 » و زمان كوتاهى براى اشاعهء مصحف او وجود داشت ، ولى مصحفش همرديف مصاحف ابىّ و ابن مسعود ذكر شده « 7 » و ديديم ( ص 337 ) كه مصحف رايج در حمص از آن او بوده است . با وجود اينها ، از مصحف او خبرى باز نگفتهاند .
6 ) امّ ورقه
دختر عبد اللّه بن حارث را هم كه به زمان عمر كشته شد ، سيوطى مىگويد كه قرآن را جمع كرده بود « 8 » اما نشان ديگرى در دست نيست .
7 ) ابىّ بن كعب
لقبش « سيّد القرّاء » و كنيهاش « ابو المنذر » ، از بزرگان صحابهء انصارى و از اصحاب عقبهء ثانيه است . پيش از اسلام از دانشمندان قوم يهود بود و بر كتب عهدين
هامش
( 1 ) اصابه : ت 3170 ، ابن سعد 3 : 2 / 30 و 4 : 2 / 88 .
( 2 ) محبّر 286 .
( 3 ) ابن سعد 3 : 2 / 30 ، تاريخ اسلام ذهبى 2 : 14 .
( 4 ) در زمان پيامبر گرامى و ابو بكر مفتى مدينه بود ( كتانى 2 : 419 ) ، ر ك . ابن سعد 2 : 2 / 107 - 108 و 7 : 2 / 114 .
( 5 ) غاية النهايهء ابن جزرى 2 : 301 ، اتقان 1 : 244 نوع 20 .
( 6 ) احمد 1 : 196 و 5 : 241 و معارف 254 و ابن سعد 3 : 2 / 124 و 7 : 2 / 115 و ص 337 همين كتاب . گويند اين طاعون بيست هزار از سپاه عرب را نابود كرد .
( 7 ) مصاحف سجستانى 24 .
( 8 ) ص 254 همين كتاب .