بدانم « 4 » و اين بر من سبكتر است » . « 5 »
3 ) رسول خدا صدائى شبيه صداى زنبور نزديك چهرهء خود شنيد كه سورهء 23 مؤمنون آيهء 1 به بعد نازل شد . « 6 »
4 ) رسول اللّه عادت داشت كه بر اثر شدّت وحى لبان خود را حركت بدهد و يا در به دو امر در فرا گرفتن آيات قرآنى شتاب مىورزيد و براى به خاطر سپردن ، آن را به زبان مىآورد تا اينكه نازل شد :
« لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ
( 75 : 16 ) با شتاب زبان به قرآن مگردان » . از آن پس او گوش مىكرد تا جبرئيل وحى را بگزارد و پس از آن ، هر چه وحى شده بود او قرائت مىكرد « 7 » .
5 ) عبد اللّه بن عمر مىگويد : از پيامبر ( ص ) پرسيدم : آيا وحى را حسّ مىكنيد ؟
او جواب داد : بله من صداهائى ( مثل كوبيدن فلز صلاصل ) مىشنوم . سپس در اينجا سكوتى فرمود و بعد افزود : وقتى نيست كه به من وحيى برسد و من گمان نكنم كه روحم گرفته مىشود « 8 » .
6 ) پيامبر ( ص ) فرمود كه روح القدس دميد در ذهن و عقل من ( نفث فى روعى « 9 » ) ، كه در اينجا منظور القاء معنى در قلب نبى ( ص ) است و بيشتر ، احاديث قدسى از اين نوع است .
7 ) در نزول پس از فترت ديديم كه چون پيامبر به خانه برگشت فرمود :
« زمّلونى » و يا به روايت ديگر « بپوشانيد مرا و آبى سرد بر من بريزيد » « 10 » كه چنان كردند .
هامش
( 4 ) همان مراجع و بحار الانوار 18 : 260 .
( 5 ) اين زيادى را « ابى عوانه » ( م 316 ه . ) در الصحيح المسند نقل مىكند ( اتقان 1 : 162 نوع 16 فصل و فتح البارى 1 : 30 ) ،
( 6 ) ترمذى : تفسير سورهء 23 ح 1 مقابله كنيد : احمد بن حنبل 1 : 34 و 4 : 268 ، 271 و الدارمى :
مقدمهء 2 . ابن حديث در سندش اختلافى است . زيرا مدارش بر يونس بن سليم است كه مجهول مىباشد .
اما حاكم آن را صحيح الإسناد دانسته 1 : 535 و 2 : 292 .
( 7 ) بخارى : توحيد 43 ، نسائى : افتتاح باب 37 ، طيالسى شمارهء 2628 ، طبقات 1 / 1 / 132 .
( 8 ) احمد بن حنبل 2 : 222 ، اتقان 1 : 162 نوع 16 فصل .
( 9 ) حاكم اين را از ابن مسعود نقل مىكند 2 : 4 ، طبرانى در كبير از ابو امامه ( حلية الاولياء ابو نعيم 7 / 10 / 27 ) نقل مىكند ، بزّار از حديث حذيفه اخراج كرده ( الترغيب 3 : 7 ) مجمع الزوايد هيثمى 4 : 71 .
( 10 ) بخارى : تفسير سورهء 74 مدّثر 1 ، 3 ، 4 و سورهء 96 العلق : 1 ، صحيح مسلم : ايمان 255 ، 257 ، ترمذى : تفسير سورهء 47 : 1 ، احمد 3 : 306 ، تاج العروس ذيل دثر .