سخن شدم . ناگاه ديدم كه ديدههاى مباركش به سوى آسمان باز ماند تا مدتى ، پس ديدهء خود را به جانب راست گردانيد و سر خود را حركت مىداد مانند كسى كه با كسى سخن گويد و از كسى سخن شنود . پس بعد از مدتى به جانب آسمان نگريست . پس به جانب چپ خود نظر كرد و رو به جانب من گردانيد . از چهرهء گلگونش عرق مىريخت . من گفتم يا رسول اللّه هرگز شما را بر اين حالت نديده بودم . فرمود كه مشاهده كردى حال مرا . گفتم : بلى . فرمود : جبرئيل بود بر من نازل شد و اين آيه را آورد :
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
( 16 : 90 ) همانا خداوند به عدل و احسان فرمان مىدهد و به بذل و عطاء به خويشان امر مىكند و از زشتى و منكر و ظلم نهى مىكند ، شما را پند مىدهد ، باشد كه تذكر يابيد « 16 » » .
6 ) « وقتى محمد ( ص ) وحيى دريافت داشت . . . رنج زيادى تحمّل كرد ، بدين ترتيب ما آن را درك كرديم . در آن موقع او از يارانش جدا شد و از آنها عقب افتاد . سپس او در حالى كه به شدت رنج مىبرد تلاش داشت كه سرش را زير پيراهنش بپوشاند » « 17 » . و باز « وقتى رسول اللّه وحيى دريافت داشت شروع كرد تا چهرهاش را با پيراهنش بپوشاند ، و چون حال غشى به دو دست داد او را بيرون برديم » « 18 » .
7 ) مفسران گفتهاند كه چون آيهء مجاهدان ( سورهء 4 النساء آيهء 95 ) فرود آمد
هامش
( 16 ) به نقل از حياة القلوب مجلسى 2 : 258 ، ايضا شبيه آن احمد بن حنبل 1 : 318 ، ترجمهء تفسير طبرى 4 : 884 ، تفسير ابو الفتوح 3 : 355 .
( 17 ) احمد بن حنبل 1 : 464 .
( 18 ) ايضا 6 : 34 ، شبيه شمارهء 2 همين دسته از اخبار - پارچه بر سر افگندن و يا نقاب زدن به هنگام وحى در ميان انبياء خالى از سابقه نبوده ، چنان كه طبق كتاب مقدس حضرت موسى وقتى مىخواست به طور - سينا به مناجات برود نقابى بر روى خود مىكشيد ( سفر خروج 34 : 33 و 34 ) . گفتهاند طليحه اسدى كه ادّعاى وصول وحى داشت به تقليد از انبياء خود را در پارچهاى مىپيچيد و در انتظار مىماند .
طبرى 1 : 1890 محاسن بيهقى 33 ، چاپ شوالى ، عوف بن الربيع كه از شجعان عرب بود معروف به ذى الخمار شد . ( قاموس و تاج العروس كلمهء خمار ) أسود عنسى را هم كه نخستين مرتدى بود كه در اسلام به دست فيروز ديلمى كشته شد ، به روايتى ذو الخمار مىناميدند . طبرى 1 : 8 - 1795 و 68 - 1853 .