ترجمهء تفسير طبرى است كه ما ترجمهء رسمى خواندهايم .
نكتهء بسيار جالب توجه آن است كه متن فارسى اين كتاب ، گاه با متن ترجمهء طبرى مشابه است و گاه ( بلكه بيشتر ) با آنچه به صورت نسخه بدل در حاشيه مذكور است .
حال اگر باور داشته باشيم كه كتاب حاضر در سدهء پنجم نگارش يافته ، لاجرم بايد پذيرفت كه مترجم ( يا بهتر بگوييم ، ناسخ ) كتاب خود را از روى نسخهاى سخت كهن كه از زمان مترجمان بخارا بيش از يك قرن فاصله نداشته برنگاشته است . نيز اگر به ياد آوريم كه ترجمهء رسمى چهسان دستخوش بىخردى يا فضل فروشىهاى ناسخان گرديده آن چنان كه امروز روايت تحريف شده و تغييرات نابخردانهء آنان را به عنوان ترجمهء قرن چهارم هجرى مىپذيريم ، آنگاه درمىيابيم كه كتاب حاضر چه گنجينهء بىمانندى است كه به يمن استاد مرحوم معرفى گرديده است .
در اين نسخه ، كلمات به شكل اصلى خود ، و حتى - تا جايى كه خط فارسى اعرابدار اجازه مىدهد - در تلفظ كهن مردم بخارا جلوهگر است ؛ گمان مىكنيم كه اگر اين كلمات را با برخى ترجمههاى خراسانى ديگر كه آنها هم اعراب دارند ، بسنجيم ، مىتوانيم بخش عظيمى از لهجهء اصيل آن ديار را بازيابيم .
بديهى است كه ميان متن كتاب و متن ترجمهء رسمى ، خواه متن اصيل و خواه نسخه بدلها ، اندك اختلافى ديده مىشود ، اما اين اختلافات ، از آنچه ميان نسخههاى گوناگون ترجمهء رسمى مشهود است ، به مراتب كمتر است .
اينك براى آنكه تشابه اين دو ترجمه آشكار گردد ، تعدادى از آيات آغازين و ميانى و پايانى سورهء مائده را با يكديگر مىسنجيم . اما از ترجمهء رسمى ، از متن و نسخه بدلها استفاده كرده تنها عباراتى را مىآوريم كه به ترجمهء كتاب حاضر نزديكتر است . متن را با علامت ( م ) و نسخه بدلها را با علامت ( ح ) مشخص مىسازيم .
مائدة ، الف - ترجمهء رسمى 2 / 373 به بعد ، ب - كوفى ، ص 1 به بعد :
آيهء 1 .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ
الف - يا آن كسها كه بگرويديد ( م ) تمام كنيد پيمانها ( ح ) .
ب - يا آن كسها كه بگرويذيت تمام كنيت پيمانها .
أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعامِ