درويشان . . . را و راهگذريان را و خواهندگان را و در آزادى بردگان را ( ص 20 ) .
بصائر : و خواستهء خود بدهد باز آنك او را دوست دارد . . . و خويشان را و بىپدران را و درويشان . . . را و براى آزاد شدن ( مكاتبان دهند ) ( 1 / 234 ) .
ابو الفتوح : و بدهد خواسته بر دوستى او به خويشان و بىپدران و درويشان و رهگذريان و خواهندگان و در گردنها ( 2 / 306 ) .
در اين متون ملاحظه مىشود كه تقريبا همهء كلمات مادر ، يعنى كلماتى كه بار معانى اصلى را بر دوش مىكشند باهم اشتراك تنگاتنگ دارند و همانها عينا در ترجمهء كاشفى نيز آمده است ، حال آنكه در متون عصر كاشفى كمتر مىتوان نشانى از آنها يافت . حتى ترجمهء فى الرقاب كه در مواهب به شكل تحريف شدهء « در بهاى بندگان » آمده ، ممكن است به قياس تفسير رسمى ، به « در بندگان » اصلاح گردد .
با اين همه ، مىتوان چند كلمهء عربى نوظهور در ترجمهء كاشفى يافت : نيكى عظيم به جاى نيكى ، صاحب نيكويى بهجاى خداوند نيكويى ، قيامت بهجاى رستخيز يا باز - پسين ، محتاجان بهجاى درويشان ، مال بهجاى خواسته .
اين ساختار و واژگان كهن كه اينك در زبان كاشفى اندكى تغيير يافته ، همان است كه مقلدان و شاگردان وى پذيرفته به كار بردهاند . دو نفر ، عينا متون ترجمه و تفسير او را گرفته بهگونهاى شرح كردهاند : زوارهاى و كاشانى .
تاريخ ترجمه از عربى به فارسى ( از آغاز تا عصر صفوى ) ( فارسى ) — صفحة 238
مساهمون: آذرتاش آذرنوش
ص٢٣٨