گفتار بيست و يكم
1 . ابو الحسن على بن حسن زوارهاى ، ترجمة الخواص ( خطى ) ؛
متوفى در نيمهء دوم قرن 10 ؛ تاريخ تأليف تفسير ، سال 946 ق .
2 . مولى فتح الله كاشانى ، منهج الصادقين
تهران ، بىتا ؛ متوفى در 988 ق .
وجه اشتراك اين دو نويسنده در آن است كه هردو در كار ترجمه ، تقريبا هميشه عين عبارات مواهب عليه را تكرار كردهاند ؛ سپس ، تا آنجا كه مخالفتى و معارضهاى و يا كمبودى در آن كتاب نمىديدند ، بخشهايى از تفسير كاشفى را نيز آوردهاند ؛ آنگاه ، چون مواهب بر مذهب اهل تسنن نگاشته شده و رنگ عرفانى بر آن غالب است ، ايشان خود همهء احاديث و اخبار و روايات شيعى را بر آن افزودهاند .
1 . على زوارهاى و تفسير ترجمة الخواص موضوع رسالهء دكترى يكى از دانشجويان فاضل دانشكدهء الهيات و معارف اسلامى ( دانشگاه تهران ) بود كه در سال 1372 از آن دفاع كرد . در اين رساله ، از آغاز تفسير تا پايان آيهء 286 از سورهء بقره نقل شده و مؤلف گويا درصدد چاپ همهء كتاب است .
تفسير على زوارهاى خود تفسيرى بس ارجمند است . تا زمان او در هيچ كتابى اين مقدار روايت و حديث شيعى گرد نيامده بوده است . به همين سبب ترجمة الخواص نخستين تجلىگاه عقايد و گرايشهاى شيعيان قرنهاى 9 و 10 ق . گرديده است . با اين همه ما لازم نمىدانيم كه دربارهء ترجمه و نثر او به تفصيل سخن بگوييم . نثر او ، پر