ايشانرا بداديمى و اين همه كياد كرده شد ، هيچچيز نيست جز متاع اين جهانى . . . و بهشت بنزديك خداى مر آنكسها را كه از كفر و شرك و فواحش بپرهيزند ، به از اينست كه كافرانرا اندر دنياست . » ( 2 / 4 - 153 ) . ملاحظه مىشود كه شيوهء مترجم در اين بخش ، با آنچه در ترجمههاى لفظ به لفظ ديديم متفاوت است ، هرچند كه هنوز مراعات تركيب آيات در آن ظاهر است ( مثلا « اگرنه آن بودى » در آغاز ، عين الفاظ عربى است ) . اما بيشتر فارسى روان است ؛
أُمَّةً واحِدَةً
را برحسب تفسير خود - كه مثلا با ترجمهء رسمى و ميبدى تفاوت دارد - ترجمه كرده ؛ با افزودن صفت « سيمين » در عبارات بعدى ، جملهها را معناى روشنترى بخشيده ؛ آيهء آخر را ، با آنكه از صفت تفضيلى تهى است ، برحسب تفسير موردنظر خود ، معناى تفضيلى بخشيده و بدينسان ، به ترجمهء رسمى شبيه شده است ؛ معناى شرط را ، با افزودن « ياء » در آخر افعال در جمله آشكار كرده است . اين شيوه در چند ترجمهء ديگر ، ازجمله ترجمهء رسمى ( 6 / 1658 ) ، قصهها ( 2 / 1020 ) و ميبدى ( 343 ) نيز به كار آمده است . به گمان ما مترجم تفسير كمبريج ، در ترجمهء آيات بالا ، از همهء مترجمان كهن موفقتر بوده است .
نمونهء ديگر :
يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ * قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ إِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمالِكُمْ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
( حجرات / 13 - 15 ) .
« اى مردمان [ بدانيد كه ] ما شما را [ سپيد و سياه ، توانگر و درويش . . . همه را بجملگى ] از يكى نر و از يكى ماده آفريدهايم . . . و شما را شهرشهر و قبيلهقبيله كرديم [ تا چون شما را بپرسند ] شما مر يكديگر را بشناسيد . . . زيرا كه از شما بر خداى آن گرامىتر و عزيزترست كه پرهيزگارترست . . . * اين مردمان عرب [ يعنى بنى اسد ] همى گويند كما مؤمن شديم [ و خداى را و رسول خداى را استوار داشتيم ] . ايشانرا بگو [ يا محمد ، كشما راست مىنگوييد ] و شما بدلها نگرويدهايد . بگوييد كما گردنهاى خويش را از شمشير آزاد كردهايم ، و آن ايمان [ كه بزبانها همى گوييد ] اندر دلهاى شما نيست . . . ، اگر شما خدايرا و رسول خدايرا همچنان طاعت داريد . . . از ثواب نيكيهاى شما هيچ چيزى