الحديث ليصرفوا قلوبهم ( وجوههم ) الى القرآن » . « 1 »
اين چيزى است كه مؤمل نقل كرده ؛ اما از ابى تصريح به چيزى كه جعلى بودن آن را ثابت كند ، وجود ندارد . هيچ كس نيز ابى را به جعل اين حديث متهم نكرده است ؛ ولى در نهايت سند روايت را تضعيف كردهاند .
نكاتى كه به تقويت صدور روايت از ابى مىانجامد و صحّت روايت را تقويت مىكنند ، عبارتند از :
1 . وجود تعدد سند براى روايت كه موجب تقويت آن مىشود ؛ اگرچه برخى از افراد سند ضعيف باشند ؛
2 . مشابه روايت ابى بن كعب در فضايل سور ، از ائمه اطهار عليهم السلام « 2 » نيز نقل شده
هامش
( 1 ) . ابن جوزى از مؤمل و وى از شخص ديگرى كه در يك سند با تعبير « شيخ » و در سند ديگر با تعبير « رجل » آمده است و او از شخصى در مدائن و او از واسط و او از مردى از بصره و او از مردى از عبادان ( آبادان ) و وى نيز از گروهى از متصوّفه كه داراى شيخى بودند ، نقل كرده است كه شيخ از وى سؤال مىكند چه كسى اين حديث را به تو گفته است ؟ گويد : كسى به من نگفته است و لكن ما ديديم كه مردم از قرآن كناره گرفتهاند ؛ به همين دليل آن را وضع كرديم تا مردم را به سوى قرآن جذب كنيم .
البته اصل حديث داراى سند است كه از شيخ ابو عبد اللّه محمد بن منتصر نقل شده است و به زيد بن اسلم مىرسد .
( 2 ) . مشابه روايت ابى روايات ديگرى نقل شده ؛ از جمله : از امام صادق و امام رضا عليهما السلام درباره نزول سوره انعام در تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 353 ، 354 ؛ تفسير قمى ، ج 1 ، ص 180 ؛ البرهان ، ج 1 ، ص 154 ؛ بحار الانوار ، ج 91 ، ص 348 ؛ ج 92 ، ص 275 ؛ از امام على عليه السلام در فضيلت سوره مائده ( مصباح كفعى ، ص 439 ) ؛ سوره يوسف ( تفسير البرهان ، ج 2 ، ص 242 ) ؛ از امام صادق عليه السلام در فضيلت سوره زمر ( ثواب الاعمال ، ص 139 ؛ وسائل الشيعه ، ج 1 ، ص 891 ) و سوره حم سجده ( ثواب الاعمال ، ص 140 ) و سوره تغابن ( شيخ صدوق ، ثواب الاعمال ، ص 146 ؛ مجمع البيان ، ج 10 ، ص 296 ) و روايات فراوان ديگر كه شباهتهايى نيز به روايت ابى بن كعب دارد و مىتوان بسيارى از آنها را در ثواب الاعمال شيخ صدوق صفحات 149 ، 146 ، 153 ، 155 و . . و بحار الانوار علامه مجلسى و تفاسيرى مانند البرهان جست و جو كرد .
براى تحقيق بيشتر ر . ك : عبد الحليم الحلّى ، الرسول المصطفى و فضايل القرآن ، ج 1 ، ص 359 - 439 .