همچنين در تفسير آيهء شريفه
وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي . . .
« 1 » ابى از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل مىكند كه فرموده است : « الحمد اللّه رب العالمين هى سبع المثانى » « 2 » يعنى سوره فاتحه ( كه با الحمد للّه رب العالمين ) آغاز مىشود « سبع المثانى » است .
مصحف ابى بن كعب
براى ابى نيز مصحفى نقل شده است كه در برخى ويژگيها « 3 » مانند مصحف ابن مسعود است . اين مصحف مشتمل بر 115 سوره است كه سورهء فيل و قريش يك سوره شمرده شده ؛ ولى سوره « خلع » و « حفد » بعد از سورهء « و العصر » افزوده شده است . اين مصحف با سورهء حمد آغاز و با معوذتين پايان مىيابد . « 4 » افزودن سوره خلع و حفد ، خلاف ديدگاه ساير صحابه و اجماع مسلمانان است ؛ چرا كه كسى اين دو را از قرآن نمىداند . اين مصحف نيز مانند مصحف ابن مسعود داراى اضافاتى است كه همان اضافات تفسيرى ايشان بوده و از الفاظ وحيانى قرآن كريم نيست .
از قرائت ابى است
. . . فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ
( متتابعات )
فِي الْحَجِّ . . .
« 5 » . واژهء متتابعات از اضافههاى تفسيرى است ؛ چرا كه در اين روزه ( كفارهاى ) ، تتابع واجب است .
همچنين ابى قرائت كرده است :
. . . فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ
( الى اجل مسمى )
فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً . . .
« 6 » افزودن « الى اجل مسمى » كه از آيه نيست ، تفسيرى براى آيه است كه تصريح دارد چنين عقدى و نكاحى موقت و تا زمان معين است .
هامش
( 1 ) . حجر ، 87
( 2 ) . ابو الفتوح رازى ، روح الجنان ، ج 6 ، ص 171
( 3 ) . از جمله ترتيب بسيارى از سورهها ؛ اما سورهء انفال بعد از سورهء يونس قرار گرفته است و اضافههاى تفسيرى دارد .
( 4 ) . ر . ك : جلال الدين سيوطى ، الاتقان ، ج 1 ، ص 169 و 170 و معرفت ، التمهيد ، ج 1 ، ص 323 .
( 5 ) . بقره ، 196 و زمخشرى ، كشاف ، ج 1 ، ص 121
( 6 ) . نساء ، 24 و محمد بن جرير طبرى ، جامع البيان ، ج 4 ، ص 13