عبد اللّه بن عباس
عبد اللّه بن عباس بن عبد المطلب ، پسر عم رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله سه سال پيش از هجرت به دنيا آمد و در ايام كودكى به سبب خويشاوندى با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ملازم آن حضرت بوده است . زمانى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله رحلت نمود ، او سيزده سال داشت ( برخى پانزده سال نيز گفتهاند ) . وى با بزرگان صحابه ، از جمله على عليه السلام ملازم شد تا اينكه در سن هفتاد سالگى و در سال 68 هجرى در شهر طائف وفات كرد . « 1 »
او با سن كم خود خدمت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مىرسيده است . طبرسى و محدث قمى مىنويسند : جام شيرى نزد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آوردند ؛ در حالى كه ابن عباس طرف راست پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و خالد بن وليد سمت چپ او نشسته بودند . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شير را نوشيد و به ابن عباس گفت : باقيمانده را تو بنوش ؛ ولى آيا راضى هستى آن را خالد بن وليد بنوشد ؟ ابن عباس به عرض رساند نه . به خدا سوگند ! هيچ كس را بر باقيمانده نوشيدنى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بر خويشتن ترجيح نمىدهم ، و ابن عباس باقيمانده شير را نوشيد . « 2 »
روزى پدر ابن عباس او را براى امرى نزد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرستاد . ابن عباس وقتى بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله وارد شد كه حضرت با جبرئيل راز مىگفت . حياى ابن عباس مانع شد كه نجواى آن دو را قطع كند ( و جبرئيل را نشناخت ) ؛ از اين رو به سوى پدر بازگشت و مشاهدات خود را بازگو كرد ، سپس دوباره نزد پيامبر رفت ( ولى مطلب را توضيح داد كه نمىخواسته مزاحم شود . ) رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله او را در آغوش كشيد و دست به سينه او نهاد و فرمود : « اللهم فقّهه في الدين و انتشر منه » . « 3 »
هامش
( 1 ) . محمد حسين ذهبى ، التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 70
( 2 ) . طبرسى ، مكارم الاخلاق ، ص 22 ؛ شيخ عباس قمى ، سفينة البحار ، ج 2 ، ص 150
( 3 ) . سفينة البحار ، ج 2 ، ص 150