در برقرارى ارتباط بين آيات ، كمتر تفسيرى مانند اين تفسير است و در واقع افزون بر مطالب تفسيرى ، به صورت سنتى يك شيوهء جديد ارائه مىدهد ؛ مثلا دربارهء ارتباط آيات 40 ، 47 و 48 سورهء بقره كه خطاب به بنى اسرائيل است
يا بَنِي إِسْرائِيلَ . . .
يا بَنِي إِسْرائِيلَ . . .
وَ اتَّقُوا يَوْماً . . .
گفته : تكرار ندا به صورت مبالغه به سبب جمود غالب مردم است تا خوف و رجا را به دنبال بياورد ؛ بدين جهت دو بار فرمود « يا بنى اسرائيل » و چون بنى اسراييل را به خصوص ذكر كرد كه به آنها كراماتى كرده ، به آنها نعمتها را گوشزد نمود ، و به دنبال آن نهى آمده است تا آنها را از مخالفت بترساند ؛ چرا كه مخالفت كردن با وجود نعمت بخشيدن قبيحتر و فاحشتر است ؛ به همين دليل آنان را از روزى مىترساند كه احدى نجات نمىيابد ، مگر با تقوا . « 1 »
مؤلف دربارهء اهل بيت عليهم السلام برخوردهاى منصفانهاى داشته . در مقدمه ، تفسير خود را الهام از آيات قرآنى و كلام امير المؤمنين عليه السلام در مورد تدبر در آيات قرآن مىداند . « 2 »
در سورهء كوثر با اشاره به ذريهء فاطمه زهرا عليها السلام مىنويسد كه هيچ نامى از مخالفان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نيست ؛ اما اولاد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فراوانند ؛ با اينكه افراد زيادى همت به قتل آنان بستهاند . « 3 »
ساير مفسّران و تفاسير سه قرن
1 . تفاسير محى الدين عربى : ابو بكر محى الدين محمد بن على بن عبد اللّه حاتمى طائى اندلسى ، معروف به ابن عربى و متولد سال 560 ق است و در سال 638 ق در دمشق درگذشت . وى شخصيتى بزرگ و از نوابغ عصر خود بوده ، و به شهرهاى مختلف از جمله بغداد ، روم ، مكه و مدينه مسافرتهاى زيادى كرد . او تأليفات فراوانى دارد ؛ از جمله فتوحات مكيه ، تفسير القرآن العظيم المسمى بالاجمال و التفصيل و فصوص الحكم « 4 » .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 347
( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 2
( 3 ) . همان ، ج 22 ، ص 292
( 4 ) . احمد بن محمد ادنهوى ، طبقات المفسرين ، ص 231