مؤلف ، معروف به ابن كثير دمشقى و متوفاى 774 ق است . وى در فقه و تاريخ هر دو صاحب نظر مىباشد . تاريخ او به البداية و النهايه شهرت دارد . در فقه پيرو مذهب شافعى است ؛ اگرچه در بسيارى از افكار و انديشههاى خود از ابن تيميه پيروى كرده .
مقدّمه تفسيرش برگرفته از اصول التفسير ابن تيميه مىباشد . در آغاز تفسير معتقد است بهترين تفسير ، تفسير قرآن با قرآن مىباشد و ادلهاى نيز بر آن اقامه مىكند ؛ اما اين را در روش تفسيرى خود - جز موارد اندكى - به كار نبرده است .
اين تفسير از مشهورترين تفاسير روايى است ؛ ولى شيوهاش با تفسيرهاى روايى محض ، ( مانند در المنثور ) متفاوت است ؛ زيرا پس از تفسير آيات يا احاديث به نقد ، تحليل و بررسى و نيز ترجيح و جرح و تعديل برخى روايات مىپردازد .
در آغاز آيه را ذكر مىكند و بعد با عباراتى روان آن را توضيح مىدهد ، و اگر آيه يا آياتى در توضيح آن باشد ، بيان مىكند ( كه در واقع خود نوعى تفسير قرآن به قرآن است ؛ زيرا اين مفسر و استادش كه ابن تيميه است ، از طرفداران تفسير به روش قرآنى نيز هستند ) ؛ سپس احاديث پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و اقوال صحابه و تابعان را مىآورد و به استدلال ، صحت و سقم يا ترجيح بعضى از آنها و حتى به جرح و تعديل راويان مىپردازد تا جايى كه نشان مىدهد او فردى آشنا به اصول حديث و احوال رجال است . مؤلف مىكوشد از اسرائيليات و روايات ساختگى بپرهيزد . « 1 »
9 . الجواهر الحسان في تفسير القرآن
هامش
( 1 ) . مطالب اين قسمت و دو تفسير بعد ، بيشتر برگرفته از كتاب التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب ، ج 2 ، تأليف استاد معرفت مىباشد .