و اولى هذه الاقوال بالصواب عندى قول من قال هو اسم النهر الذى اعطاه في الجنّه وصفه اللّه بالكثرة لعظم قدره و انّما قلنا ذلك اولى الاقوال لتتابع الاخبار عن رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله بان ذلك كذلك .
در حالى كه با توجه به سياق و مضمون اين سوره - بويژه نسبت « ابتر » دادن به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله - نشان مىدهد كه دربارهء فرزند پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، يعنى حضرت زهرا عليها السلام است كه مخالفان مىگفتند : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله عقب و پسر ندارد و نسلش تمام مىشود و آيه نيز آن را رد مىكند .
براى اين نوع برخورد دو توجيه ممكن است مطرح شود : 1 . شرايط زمان به گونهاى بوده كه نتوانسته اين مسائل را مطرح كند ؛ 2 . او مردى متعصب بوده و بناى بر حذف داشته است .
احتمال اول ضعيف است ؛ زيرا اگر كسى تمايلى داشته باشد - با گستردگى تفسيرى كه وى نوشته - در برخى موارد تمايل خود را بروز مىدهد ؛ در نتيجه بايد بگوييم او بر حذف فضايل اهل بيت عليهم السلام تعصب شديدى داشته ؛ مانند صحيح بخارى كه روايات ضعيف فراوانى نقل كرد ؛ « 1 » اما روايات اهل بيت عليهم السلام و حمايت از آنان را مطرح نكرده است .
اسرائيليات در تفسير طبرى
در جاهاى مختلف تفسير طبرى روايات اسرائيلى وارد شده ؛ از جمله رواياتى كه دربارهء قصههاى قرآنى است . فراوانى روايات اسرائيلى در اين تفسير تا جايى است كه اخيرا يكى از محققان مصرى حدود سيصد و پنجاه روايت اسرائيلى را نقل مىكند . اين محقق روايات تفسير طبرى را با عبارت عبرى كه در تورات است ، تطبيق مىكند . « 2 » طبرى در مواردى كه روايات اهل كتاب را نقل مىكند ، مضمون آن را
هامش
( 1 ) . ر . ك : آشنايى با تفاسير قرآن مجيد و مفسران ، ص 201 .
( 2 ) . آمال محمد عبد الرحمن ربيع ، الاسرائيليات في تفسير الطبرى ، ص 407