تفسير عياشى
ايشان از محدّثان كوفه است كه در نقل حديث و تفسير تبحر داشته و از سال 260 ق به بعد حديث نقل مىكرده . نجاشى گويد : « ثقة ، صدوق ، عين من عيون هذه الطائفه » ؛ « 1 » مورد اعتماد ، بسيار راستگو ، از بزرگان طائفه اماميه است . ابن نديم دربارهء عياشى مىگويد :
العياشى من أهل سمرقند و قيل انه من بنى تميم من فقهاء الشيعة الإمامية أوحد دهره و زمانه في غزارة العلم و لكتبه بنواحى خراسان شأن من الشأن . « 2 »
همچنين ابن نديم در فهرست خود حدود صد و هشتاد كتاب براى او ذكر كرده است . بيشتر اين تصنيفات دربارهء حديث و فقه است ؛ ولى متفرقاتى هم مانند كلام ، تفسير و حتّى نجوم دارد ؛ از اين رو بعضى در شرح حالش گفتهاند عالم جامعى بوده است .
ايشان دانشمندى توانا بوده كه شاگردان زيادى را از جمله « كشى » صاحب رجال معروف ، تربيت كرده . خانهاش مجمع فضلا و دانش اندوزان بوده است . وى فردى ثروتمند بود كه ثروت را از پدرش به ارث برده و آنها را در راه نشر دانش صرف مىكرد و به طالبان علم كمك مىرساند .
معروف است كه او در آغاز مذهب اهل سنت را اختيار كرده بود . نجاشى مىنويسد : ايشان در آغاز سنى مذهب بوده است و در سن جوانى مذهب شيعه را انتخاب مىكند ؛
هامش
( 1 ) . رجال النجاشى ، ص 247
( 2 ) . الفهرست ، ص 241