كه عامر شعبى به وى گفته : « تفسر القرآن و انت لاتقرء القرآن » ؛ « 1 » تو قرآن را تفسير مىكنى ؛ ولى قرائت نمىدانى . كلام شعبى بدين جهت است كه وى عجم بوده و مانند عربها نمىتوانست قرائت كند . در سخنى كه ميان عكرمه و ابو صالح گذشته ، ابو صالح به عكرمه مىگفت : مولاى من ، امير المؤمنين عليه السلام اعلم از مولاى تو ، ابن عباس است . « 2 »
مفسران ديگر در دوران تابعان
مفسرانى كه تاكنون نام آنان برده شد ، از افراد معروف دورهء تابعان بودهاند ؛ اما غير از آنان از همين دوره و كمى پس از آن گروهى از مفسران را مىبينيم كه از آنان آراى فراوانى در تفاسير نقل شده و در تفاسير قرآنى جايگاه مهمى دارند . اكنون به اختصار آنان را معرفى مىكنيم .
1 . ضحاك بن مزاحم ( متوفاى 105 ق ) : نام ضحاك در بسيارى از كتب تفسيرى شيعه و اهل سنت آمده است . او از ابن عباس روايت مىكند و نزد بسيارى از رجال شناسان توثيق شده است .
2 . عطية بن سعيد عوفى كوفى ( متوفاى 111 ق ) : وى از ابن عباس روايت مىكند .
ابن ابى حاتم و ابن جرير از طريق عوفى روايات زيادى را از او در كتابهاى خود آوردهاند . « 3 » گفتهاند تفسير عطيه داراى پنج جزء بوده و مىگفت من قرآن را به شكل تفسير و توضيح سه بار و به شكل قرائت سى بار بر ابن عباس عرضه داشتم . « 4 » وى را از محبان على عليه السلام بر شمردهاند . گويند : حجاج ، عوفى را صد تازيانه زد تا على عليه السلام را
هامش
( 1 ) . محمد بن جرير طبرى ، جامع البيان ، ج 1 ، ص 30
( 2 ) . شعرانى ، فهرست مشاهير القراء ، به نقل از : سيد محمد باقر حجتى ، سه مقاله در تاريخ تفسير ، ص 63 .
( 3 ) . جلال الدين سيوطى ، الاتقان ، ج 2 ، ص 322
( 4 ) . آقا بزرگ تهرانى ، الذريعة ، ج 4 ، ص 283