جمله اصحاب ابن مسعود بود كه به مردم حديث مىآموخت ؛ در يك زمان هم قارى و هم مفتى بود . » « 1 » از مسروق نقل شده كه مىگفت من بسيارى از معارف تفسيرى خود را از ابن مسعود گرفتم و ابن مسعود طبق عادت سورهاى را بر ما مىخواند و سپس براى تفسير آن با ما به گفت و گو مىنشست و در تمام طول ساعات روز به تفسير همان سوره مىپرداخت . « 2 »
از مسروق نيز روايات فراوانى نقل شده كه از تفاسيرى مانند مجمع البيان ، جامع البيان ، درّ المنثور و تفسير ابن كثير و همچنين صحاح سته قابل استخراج است .
5 . علقمة بن قيس ( متوفاى 61 ق )
علقمة بن قيس بن عبد اللّه نخعى كوفى در زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله متولد شد و از معروفترين راويان عبد اللّه بن مسعود و آگاهترين فرد به مكتب ابن مسعود است .
خود عبد اللّه بن مسعود او را ستوده و وى را از جمله شش نفرى مىداند كه صاحبان رأى بوده و به مردم سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را آموزش مىدهند . عبد اللّه بن مسعود گويد :
آياتى كه من قرائت مىكردم و تفسير آنها را مىدانستم ، علقمه نيز بدانها آگاهى داشت . « 3 »
اهل سنت او را توثيق كردهاند و شيعه نيز وى را ستوده است . شيخ طوسى در كتاب رجال او را از اصحاب امير المؤمنين عليه السلام به شمار آورده و گويد : او از كسانى است كه همراه على عليه السلام وارد مدائن شد و با او در جنگ نهروان شركت كرد و شمشيرش را با خون ( دشمنان ) رنگين نموده و نيز در جنگ صفين هم شركت كرده بود . « 4 »
هامش
( 1 ) . تهذيب التهذيب ، ج 10 ، ص 109 - 111
( 2 ) . همان
( 3 ) . محمد حسين ذهبى ، التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 129
( 4 ) . محمد هادى معرفت ، التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب ، ج 1 ، ص 386