برخى از دانشمندان اهل سنت ؛ مانند احمد بن حنبل و ابو زرعه نيز او را توثيق كردهاند . « 1 » وى از نظر علمى نزد عامه و خاصه داراى رتبهاى والاست . قتاده كه خود از مفسران معروف است ، گويد : هرگز كسى را عالمتر از او به مسائل حلال و حرام نديدم . « 2 » ابن خلّكان او را سيد تابعان و يكى از فقهاى هفتگانهء مدينه مىداند . « 3 »
محدث قمى فرموده است : سعيد بن مسيب يكى از هفت فقيه معروف مدينه است ؛ بلكه گفته مىشود افضل آنان بوده است . « 4 »
در هر صورت آراى تفسيرى فراوانى از ايشان نقل شده و در بسيارى از علوم ، خود شاگرد امام سجاد عليه السلام بوده است . ايشان دقت بسيار خوبى در تفسير داشته است ، در معناى آيه شريفه
. . . فَإِنَّهُ كانَ لِلْأَوَّابِينَ غَفُوراً
« 5 » گويد : منظور از « اوّابين » ، كسى است كه گناه و سپس توبه كرده باشد و باز گناه و بار ديگر توبه كرده است ؛ ولى در هيچ مورد عمدا به گناه باز نگشته است . « 6 » آيت اللّه معرفت ضمن نقل تفسيرهاى زيادى براى اين آيه تفسير سعيد بن مسيب را دقيقترين تفسير مىداند . « 7 »
از او نقل شده است كه « ارم » در آيه شريفه
إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ
« 8 » نام دمشق است . « 9 »
همچنين در تفسير
وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ . . .
« 10 » از ايشان نقل شده كه منظور ، كسانى هستند كه به دو قبله نماز خواندهاند . « 11 »
2 . ابو العاليه رفيع بن مهران رياحى ( متوفاى 90 ق )
رفيع بن مهران رياحى ، بصرى است . او زمان جاهليت را درك كرد و پس از گذشت
هامش
( 1 ) . يوسف مزى ، تهذيب الكمال ، ج 10 ، ص 73 ، 74
( 2 ) . تهذيب التهذيب ، ج 4 ، ص 75
( 3 ) . وفيات الاعيان ، ج 2 ، ص 375
( 4 ) . سفينة البحار ، ج 1 ، ص 623
( 5 ) . اسراء ، 25
( 6 ) . مجمع البيان ، ج 2 ، ص 410
( 7 ) . ر . ك : التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب ، ج 1 ، ص 331 .
( 8 ) . فجر ، 7
( 9 ) . ابو الفتوح رازى ، تفسير روح الجنان ، ج 10 ، ص 283
( 10 ) . توبه ، 100
( 11 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 64