6 . دو روايت امام باقر عليه السلام كه منبع تضعيف رجال شناسان شيعه بوده است ، بر مذمّت وى دلالت نمىكند ؛ چرا كه : اولا اتهام و نسبت خارجى در كلام راوى است ، نه امام عليه السلام ؛ ثانيا تعبير « لو ادركته لنفعته » هيچ دلالتى بر مذمت ندارد ؛ همانطور كه امام عليه السلام خود آن را توضيح دادهاند .
عكرمه و آيه تطهير
از عكرمه دربارهء آيه تطهير نقل شده است كه منظور از آن ، خصوص همسران پيامبر است و هر كس بخواهد ، من با او مباهله مىكنم . « 1 » اين روايت را طبرى نيز با سند نقل نموده است : « يحيى بن واضح عن الاصبغ بن نباته عن علقمه بن قيس عن عكرمه . . . » . « 2 » اين سند كاملا مخدوش است ؛ زيرا : اولا ابن واضح ضعيف است « 3 » و نيز به قلّت علم و ضعف درايت متهم شده : « ما كان يحسن شيئا » ؛ « 4 » ثانيا روايت مقطوع است ؛ چرا كه ميان ابن واضح كه از طبقه نهم و اتباع است تا اصبغ بن نباته دويست سال فاصله است . چگونه مىتواند از اصبغ كه از اصحاب امام على عليه السلام است ، نقل كند . « 5 »
گونههاى تفسيرى
از عكرمه روايات فراوانى در تفسير به گونهها و انواع مختلف نقل شده است كه به چند نمونه از آنها اشاره مىشود :
1 . مفهوم شناسى واژگان : در معناى « مغلوله » از آيه شريفه
. . . يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ . . .
« 6 » از
هامش
( 1 ) . ر . ك : جلال الدين سيوطى ، درّ المنثور ، ج 6 ، ص 603 : « من شاء باهلته انها نزلت في ازواج النبى صلّى اللّه عليه و آله » .
( 2 ) . محمد بن جرير طبرى ، جامع البيان ، جزء 22 ، ص 7
( 3 ) . ابن حجر عسقلانى ، تقريب التهذيب ، ج 1 ، ص 5 ، 6 ، 81 ؛ ج 2 ، ص 359
( 4 ) . ذهبى ، ميزان الاعتدال ، ج 4 ، ص 413
( 5 ) . به نقل از : محمد هادى معرفت ، التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 358 .
( 6 ) . مائده ، 64