مىشود ، چه اينكه روايت مربوط به هفتاد بطن براى قرآن ، يا روايتى كه يك چهارم قرآن را ناظر به پيروان اهل بيت و يك چهارم ديگر را دربارهء دشمنان آنان مىداند ، هر دو در روايات شيعه موجود است ، ليكن مىتوان گفت كه حدّاقل جزئى از آنچه سبب شده است تا آنان اينگونه روايات را بر شيعه خرده گيرند ، درآميختگى روايات تفسير و تطبيق و ظاهر و باطن « 1 » با يكديگر و يكسان ديدن آن است ، آنان چنين پنداشتهاند كه شيعه اينگونه روايات را تفسير آيه مىداند ، حال آنكه حقيقت آن تطبيق و بيان اكمل و اظهر مصاديق است . ازاينرو ، چنانچه روايات تفسيرى با همين وضعى كه دارد و بىآنكه تفكيك و توضيحى دربارهء انواع آن از سوى عالمان داده شود و با همين شكلى كه در منابع تفسير مأثور گردآمده باقى بماند و به عنوان تفاسير معصومان عليهم السّلام در اختيار ديگران قرار گيرد ، كمترين اثر منفى آن اين است كه بهانه و دستاويزى براى غرضمندان قرار گيرد تا بر شيعه خرده گيرند . با اين حال مىتوان اظهار خشنودى نمود كه علّامهء طباطبائى رحمه اللّه اين حركت را در تفسير گراسنگ خويش آغاز نمود و با تبيين و توضيح قاعدهء « جرى و تطبيق » ، كه خود آن را برگرفته از روايات مىداند ، به تحليل درست اين روايات پرداخت ليكن راهى است كه آغاز شده و بايد ادامه يابد .
بدينسان به خوبى مىيابيم كه ، شناخت آسيبهاى تفاسير مأثور و روشهاى گوناگون تفاسير معصومان عليهم السّلام نقش مهمى در ارائه تحليلهاى درست و از بين بردن برداشتهاى ناروا از روايات تفسيرى خواهد داشت .
3 - 3 - جريانشناسى غلوّ و شناسايى روايات غلوّآميز
از جملهء آسيبها و آفاتى كه دامنگير روايات تفسيرى شيعه مىباشد ، وجود روايات غلوّآميز در ميان آن است . جريان اسفانگيز « غلوّ » با پيدايش برخى انديشههاى تند و افراطى پيرامون شخصيّت امير مؤمنان على عليه السّلام و ديگر امامان معصوم عليهم السّلام پديدهء زشت و ناخوشايندى بود كه در آغازين دهههاى تاريخ پرماجراى اسلام پديد آمد و در طول تاريخ
هامش
( 1 ) . دربارهء اين اصطلاحات در فصل مربوط به روشهاى تفسيرى معصومان عليهم السّلام توضيح داده خواهد شد .