همچنين ، با اين تفكيك ، مىتوان مواردى را كه در گفتار استاد بزرگوار آية اللّه معرفت آمده بود و در عين مصداق بودن آن ، جزء باطن و مفاهيم عام به شمار آمده بود ، آسانتر تحليل نمود .
و نكتهء آخر آنكه ، روايات تطبيقى و رواياتى كه در صدد بيان باطن آيات مىباشد ، حجم قابل توجهى از روايات تفسيرى را به خود اختصاص داده است و اين امر نشانگر جايگاه اين روش نزد معصومان عليهم السّلام مىباشد .
4 - 4 - 7 - نمونههايى از روايات جرى و تطبيق :
چنان كه اشاره شد ، روايات جرى و تطبيق و رواياتى كه درصدد بيان معانى باطن آيات قرآن مىباشد ، فراوان است ، و مىتوان گفت كه در بيشتر مواردى كه رواياتى دربارهء يك آيه رسيده است ، غالبا يك يا چند روايت آن از همين باب است . البتّه همهء آن روايات يكدست ، نيست ، چه اينكه ، تحليل برخى از موارد آن امرى آشكار است و به راحتى قابل پذيرش مىباشد ولى مواردى نيز ديده مىشود كه به ظاهر ، از باب جرى و تطبيق است ، ليكن تحليل و پذيرش آن ، امر آسانى نمىباشد و دقت نظر بيشترى مىطلبد . چنانكه علّامهء طباطبايى نيز ، كه همهء اين روايات را نياورده است ، بسا وجه مهمّش آن باشد كه به دليل محتواى غير استوار برخى از آنها ، پذيرش آن به عنوان گفتار امام عليه السّلام امرى دشوار مىباشد .
در هر حال ، در اين بخش ، شمارى از آن دست روايات را برگزيده و چگونگى جرى بودن آن را نظاره مىكنيم .
نمونه اول : دربارهء « البينات » و « الهدى » در آيهء شريفه :
إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَيِّناتِ وَ الْهُدى
« 1 » رواياتى رسيده است كه در يكى از آن به نقل از امام صادق عليه السّلام مراد از « الهدى » على عليه السّلام دانسته شده و در نقل ديگرى از همان امام عليه السّلام با عبارت « نحن يعنى بها » آن را خاندان عصمت عليهم السّلام دانسته ، چنان كه در روايت ديگرى از امام باقر عليه السّلام ، مشابه گفتار دوم
هامش
( 1 ) . بقره : 2 / 159 . « كسانى كه نشانهء روشن ، و رهنمودى را كه فرو فرستادهايم . . . نهفته مىدارند [ آنان را خداوند لعنت مىكند ] » .