ديگرى كه مفاد روشنى دارد ، هيچگونه ارتباط واژگانى يا معنايى ديده نمىشود ، با اين حال مىتوان براى زدودن ابهام از آيات ابهامنما ، به آيات ديگر استشهاد نمود . ايشان در توضيح اين قسم ، به سخن امام جواد عليه السّلام دربارهء آيهء شريفهء سرقت
السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما
« 1 » اشاره كرده ، امام عليه السّلام دراينباره فرمود : « كسى كه براى بار نخست دزدى مىكند ، تنها انگشتانش ، از محلّ اتّصال آن به كف دست ، قطع مىشود » . سپس براى حكم خود به اين آيه استشهاد فرمود :
وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَداً
« 2 » ، با اين توضيح كه ، چون براساس اين آيهء شريفه ، « مساجد » كه يكى از معانى آن ، موضع سجده ( سجدهگاه ) مىباشد ، از آن خداوند است و شريكى ندارد . بنابراين ، كف دستان كه از مواضع سجده به شمار مىرود ، مختصّ خداوند است و نبايد قطع شود .
چنان كه گذشت ، در اين مثال ، به ظاهر ، ارتباطى لفظى يا معنايى بين دو آيه ديده نمىشود ، ولى آيهء دوّم در برداشت حكم از آيهء نخست ، مورد استشهاد امام عليه السّلام قرار گرفت .
همچنين ، تفسير همهء آياتى كه ظاهرى تشبيهآميز ، دربارهء خداوند ، دارد ، به آيهء
لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ
« 3 » و نفى تشبيه از خداوند به كمك آن ، در نظر استاد معرفت ، از موارد نوع دوّم تفسير قرآن به قرآن به شمار مىآيد .
چنانكه گفته شد ، اين دو نوع از تفسير قرآن به قرآن ، دو نوع كلّى و عام است كه مىتوان ساير اقسام را به شكلى ، در يكى از آن دو جاى داد ، ولى اين نكته نيز آشكار است كه شناخت اقسام جزئىتر و نمونههاى دقيقتر از اين روش تفسيرى ، توان مفسّر را در بكارگيرى بيشتر و سالمتر آن ، بالا خواهد برد .
ج - اقسام تفسير قرآن به قرآن از نگاهى ديگر :
برخى از تفسيرپژوهان « 4 » از زاويهء ديگرى به گونههاى تفسير قرآن به قرآن پرداخته و
هامش
( 1 ) . مائده ، 5 / 38 .
( 2 ) . جن ، 72 / 18 ، « و همهء مسجدها خاص خداوند است ، پس در جنب خداوند هيچكس را [ به پرستش ] مخوان » .
( 3 ) . شورى : 42 / 483 .
( 4 ) . هدى جاسم محمّد ابو طبره ، المنهج الأثرى فى تفسير القرآن الكريم ، چاپ نخست ، قم ، دفتر