جذوات و مواقيت ( فارسى ) — صفحة 23

نمىآورده‌اند « 1 » ، از آن جهت كه مجموع آنچه در جوف فلك قمر است - كه عالم عناصر و عنصريات نامند - در نسبت با عالم سماوى ، اصغر و اخسّ باشد از سنگريزه‌اى « 2 » كه در عضوى از اعضاى حيوانى متكوّن شود - مانند ريگ مثانه يا غير آن - به نسبت با بدن آن حيوان ؛ و چون اسم آن حيوان ذكر كنند ، آن سنگريزه در اطلاق داخل نشود ؛ و آنكه سنگريزه عادم حيات « 3 » باشد ، مانع نيايد از آنكه جسم محتوى بر آن حىّ باشد . » / 28 / و من مىگويم : معلوم است كه مقصود ايشان ، ما عداى « 4 » انسان است . چه حقيقت انسان بالحقيقة ، جوهر نفس مجرّده است كه در اصل فطرت از صقع قدس و وطن اصلىاش عالم سماوى است ، روزى « 5 » چند در دار غربت و عالم غرور در قفس « 6 » بدنش داشته‌اند تا ذخيرهء حيات ابدى اندوزد . و جملهء سماويات در مصطلحات اوايل ، چون يك هويّت شخصى است كه از فيّاض حقّ و مفيض مطلق - كه مبدأ اوّل هر وجود ، و فاعل جوهر هر ذات ، اوست « 7 » - يك عقل مفارق ، و يك نفس عقلى « 8 » بر آن هويّت فايض شود ؛ و « 9 » چون « عقل كلّ » « 10 » گويند ، جملهء عقول مفارقه « 11 » خواهند « 12 » ، گويا كه جمله در حكم عقل واحد است ؛ و چون « نفس كلّ » گويند ، جملهء نفوس محرّكهء سماوات خواهند ، گويا كه جمله در حكم نفس واحد است . و نيز در مصطلحات علماى راسخين - كه به لغت اصحاب عالم ملكوت تخاطب مىكنند « 13 » - نظام جملى موجودات « 14 » كتاب اللّه المبين است كه هيچ صغيره و كبيرهء وجود را نگذاشته است كه احصا نكرده باشد ، به يك اعتبار هويّات اشخاص ، به