الفم - و « ظاء » « 1 » و « ذال » و « ثاء » « 2 » را لثويّه « 3 » ؛ و « راء » « 4 » و « لام » و « نون » را ذولقيّه - لأنّ مبدأها من ذولق اللسان ، و هو تحديد « 5 » طرفه - و « فاء » و « باء » و « ميم » را شفويّه « 6 » ؛ و « همزه » و « الف » و « 7 » و « واو » و « ياء » « 8 » را جوف و هوائيّه ، على معنى أنّها تخرج من الجوف أو تذهب فى هواء « 9 » و لا تقع فى حيّز . و اعتبار شانزده مخرج ، و تقسيم مخارج به مراتب « 10 » مختلفه ، به حسب ارتفاع و انخفاض « 11 » حيّز - على ما هو الأشهر - اولى و انسب « 12 » است . و بالجملة : نفس و نفس « 13 » انسان ، ارض و شجرهء صور « 14 » ، و اسماى حقايق و هويّات موجوداتاند . صور علميهء حقايق اشيا ، چنانچه در بطون غيبى ، جلابيب عوارض را خلع كرده ، به نفس ناطقهء انسانى قائم و در جوهر ذاتش منطبع مىباشد « 15 » ، در ظهور شهادى « 16 » به لباس اسما و الفاظ در « 17 » آمده ، به نفس هوائى « 18 » انسان قائم ، و در هواى تنفّسىاش « 19 » ساير مىآيد . پس انسان ، به حسب جوهر نفس ناطقه ، ارض حقايق است « 20 » ، من حيث صورها « 21 » العلمية ؛ و به حسب تموّج نفس « 22 » هوائى « 23 » ، شجرهء موجودات است « 24 » ، من حيث أسماؤها اللفظية . و همانا كه عنصر هوا « 25 » ، به اعتبار شفوف « 26 » و لطافت و مجانست با روح « 27 » حيوانى - كه متعلّق اوّل ، و مستوا و مستقرّ تعلّق نفس ناطقه است - اين مناسبت و مشابهت با
جذوات و مواقيت ( فارسى ) — صفحة 127
مساهمون: السيد محمد باقر الداماد ( الميرداماد )
ص١٢٧
هامش
( 1 ) . پ : - و ظاء ؛ ن : ظا .
( 2 ) . ن : ثا .
( 3 ) . پ : و ثا و الهويّة ؛ ق : لهويه .
( 4 ) . ن : را .
( 5 ) . ن : تجديد .
( 6 ) . س : سفويّه .
( 7 ) . پ : - و .
( 8 ) . ن : يا .
( 9 ) . ن : هوا .
( 10 ) . ن : بمرتبه .
( 11 ) . م : انخفاظ .
( 12 ) . پ ، ت ، س ، ق ، م : اصوب .
( 13 ) . س ، ق : - و نفس .
( 14 ) . پ : طور .
( 15 ) . م : + و .
( 16 ) . پ : ثانى .
( 17 ) . ن : و .
( 18 ) . پ : هواى .
( 19 ) . پ ، م : تفتيش ؛ س ، ق : تنفّسش ؛ حاشيهء « م » : تنفّسيش .
( 20 ) . ن : - است .
( 21 ) . ق : طورها .
( 22 ) . ق : - نفس .
( 23 ) . پ : هواى .
( 24 ) . ن : - است .
( 25 ) . م : هوأ .
( 26 ) . پ : شعوف .
( 27 ) . ن : به ارواح .