پنج رساله ( فارسى ) — صفحة 48

ولم يكن له كفوا أحد - چون مبرهن گرديد ايشان از مثل متولّد نگشته‌اند ، وغيرى نيز از ايشان متولّد نشده ونبايد شود ، بايد أيضا مبرهن ومبيّن آيد ايشان را كفوى كه در قوّت وجود باوى مساوى باشد حاصل نگردد . وتساوى در قوّت وجود احتمال دو وجه دارد : أول اينكه كفو باشد با وى در ماهيّت نوعيّه ، ومساوى باشد . واين معنى ، كريمهء ولم يولد أو را باطل گرداند « 1 » . زيرا هر آنچه ماهيّتش مشترك ميان خود وديگرى باشد بالضرورة وجودش مادّى است ، بايد از غير خودش متولّد شده باشد . وببرهان مستقيم بطلان اين مفهوم سقيم بحيّز ترقيم رسيد . دويّم اينكه در كفو اگر ماهيّت نوعيّه مساوى نباشد ، لكن « 2 » در واجب الوجوديّت مساواة داشته باشند ، اين معنى نيز بآيهء مذكوره بحيّز بطلان ميرسد . زيرا درين حين بايد أو را جنسي وفصلى پديد آيد ، ووجودشان [ از ] ازدواج ازدواج حاصله از جنس خودشان بوده باشد . أو را بايد مادر باشد « 3 » وحصولشان بوجود فصلى باشد [ كه ] أو را بسان پدر باشد . وبطلان چنين أوهام در اوّل كلام مذكور شد ، زيرا مقرر است هر آنچه ماهيّتش ملتئم از جنس وفصل باشد هويّتش « 4 » را لذاته هو هو نمىيگويند .