انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 9

[ [ موريالوس « 1 » حكيم كه شاگرد افلاطون بوده است ، در زمانى كه ارسطو در رد كلام اوايل سخن مىكرد ، در جواب گفته است كه كلام اوايل مرموز است و رد كلام مرموز معقول نيست ، زيرا كه رد كردن موقوف است بر فهميدن مطلوب ، و مطلوب كلام مرموز فهميده نمىشود . ] ] « 2 » قوله : و على هذا يبتنى قاعدة اهل المشرق فى النور و الظلمة و هم حكماء الفرس مثل جاماسب « 3 » و فرسناد شير و شتر « 4 » و بزرجمهر و من قبلهم . « 5 » يعنى مدار حكماى فارس نيز بر رمز است . و مراد از « من قبلهم » كيومرث و طهمورث و افريدون و كيخسرو و زردشت است . و مراد ايشان از اين عبارت كه نور و ظلمت دو اصل است ، واجب الوجود و ممكن الوجود است . زيرا كه موجود يا واجب است يا ممكن ، پس آنكه بعضى مردم از لفظ اصل ، إله خيال كرده ، حكم بر كفر ايشان كرده‌اند محض خطا و خطاى محض است . زيرا كه شخصى كه شمه‌اى از عقل در وى باشد به تعدد إله قائل نمىشود ، پس از آن حكماى عاليمقام كه صاحب مكاشفات و مشاهدات بوده‌اند اين عقيدت چگونه صورت امكان داشته باشد ؟ و چون مصنّف ، قدس سره ، بعد از استحكام حكمت نظرى و عملى و رياضات بدنيّه و مجاهدات نفسانيّه مشاهدهء حقّ حقيقى نموده بود و كلام ايشان را مطابق مأثور « 6 » گفته و [ بر طبق ] شهوديه يافته است ، لا جرم بدين كتاب اخبار طريقه ايشان نموده است . قال الشّارح : [ [ و قد اتلف حكمتهم حوادث الدّهر و اعمها « 7 » زوال ملك عنهم و احراق الاسكندر [ الاكثر ] من كتبهم ] ] « 8 » و حكمتهم . و سبب سوختن كتب ايشان اين است كه از اوضاع افلاك در آن عصر اين چنين يافته باشد كه مطالعهء آن كتب موجب ضلالت مردم مىشود ، و الّا از اسكندر سوختن كتبان حكماى عاليقدر چگونه صورت بندد . قوله : ليست هى قاعدة كفرة المجوس . « 9 » يعنى قاعدهء حكماى فارس در باب نور و ظلمت مثل قاعدهء كفّار مجوس نيست ، زيرا كه كفّار مجوس مىگويند كه نور خالق خير است و ظلمت خالق شر ، و نيز مىگويند كه خالق « 10 » نور و خير يزدان است و إله ، خالق ظلمت و شر اهرمن است . و آن قوم بدين سبب گمراه شده‌اند