گوئيم كه در « نقباء : 546 » فرمايد :
وى هماره ملتزم بوظائف شرعيه بود و ساعتى از شبانروز بر وى نمىگذشت مگر اينكه در آن شغل مخصوصى داشت كه از آن تخلف نمىنمود ، چنان كه بعد از نماز عصر تا وقت غروب بكتابت مىپرداخت ، و بعد از عشاء تا وقت خواب مطالعه مىكرد ، آنگاه با طهارت مىخوابيد ، و دو ساعت پيش از طلوع فجر بيدار مىشد ، پس تجديد وضو به آب گرم مىنمود و ساعتى قبل از طلوع بحرم مطهر مىرفت و در تابستان و زمستان در پشت در قبله بنوافل ليليه مشغول مىشد تا سيد داود نايب كليددار مىآمد و در حرم را باز مىكرد و او نخستين كسى بود كه در اين وقت داخل مىشد و با نايب كليددار در روشن كردن شمعها شركت مىنمود ، پس در بالاى سر مبارك به زيارت و تهجد مىپرداخت تا فجر طالع مىشد ، پس با جمعى از عباد و أوتاد نماز به جماعت مىخواند و بتعقيب مشغول مىشد تا اندكى پيش از طلوع آفتاب به خانه مىآمد و يكسر بكتابخانه خود كه مشتمل بر هزاران كتب نفيسه و آثار نادره عزيز - الوجود يا منحصر الوجود بود مىرفت ، و جز براى ضرورت از آن بيرون نمىآمد ، و چون صبح مىشد كسانى كه براى تصحيح و مقابله مصنفات و مستنسخات او معين بودند همچون شيخ على بن ابراهيم قمى و حاج شيخ عباس قمى ( كه وى معين او در نجف و قبل از مهاجرت بسامره بود ) و ملا محمد تقى قمى باوزئيرى ( كه در حدود 1307 وفات كرده ) مىآمدند و بأمور مذكوره مىپرداختند ، و هرگاه كسى در آن وقت كارى بوى داشت يا بتعجيل كار او را درست مىكرد يا عذر از او مىخواست كه مزاحم امور مذكوره نباشد ، اما در ايام اخيره كه مشغول تكميل « مستدرك » بود به كلى ترك معاشرت با مردم متفرقه را نمود ، چندانكه اگر شرح خبرى يا ذكر حديثى يا قضيهئى از تاريخ چيزى يا حال راوى حديثى يا مسألهاى از فقه و اصول از او مىپرسيدند فقط مصادر جواب را براى او ذكر كرده و به كار خود مىرسيد كه آنها مزاحم شغل اهم او كه تتميم آن كتاب بود نشوند ، و بعد از فراغ از آنها غذائى معين كما و كيفا صرف مىنمود ، و اول زوال نماز مىخواند و بعد از عصر بكتابت مىپرداخت چنان كه ذكر شد ، و اين عادات در غير روز جمعه بود ، و اما در روز جمعه بعد از برگشتن از حرم ساعتى بمطالعه كتب مصيبت مشغول مىبود و آنگاه بمجلس عام آمده و تعارفات و پذيرائى معموله را بحاضرين بجا مىآورد ، پس بمنبر مىرفت و آنچه در آن روز مطالعه كرده بود با كمال احتياط در نقل براى حضار مىگفت و اشگ از ديدههايش روان بود ،
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 1468
مساهمون: ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
ص١٤٦٨