تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 1384

مساهمون:

ص١٣٨٤
وى نامش سلطان محمد بن حيدر محمد بن سلطان محمد بن دوست‌محمد بن نور محمد بن حاجى محمد بن حاجى قاسمعلى بيدختى رحمه اللّه ، و لقبش در طريقت سلطان على است ، و همانا در پيش از صبح شب سه‌شنبه بيست و هشتم ماه جمادى الاولى اين سال - مطابق ( . . . ) سنبله ماه برجى - در مزرعه نوده نيم فرسنگى قريه بيدخت متولد شده ، و پدر او اسير تركمان و مفقود الاثر گرديده ، و خود برحسب استعداد ذاتى به تحصيل علوم پرداخته و در مشهد مقدس علوم ادبيه و فقه و تفسير و حديث را تكميل نمود ، سپس بسبزوار آمده و در خدمت حكيم الهى و عالم ربانى مرحوم حاجى ملا هادى در حكمت درس خواند ، و چون مرحوم حاجى محمد كاظم سعادت‌على شاه طاوس العرفاء بمشهد آمد از ملاقاتش اثرى در نهادش پديدار گرديد و ترك همه را گفته و در پى او باصفهان آمد و طوق ارادت وى به گردن انداخته زمانى طى مقامات سلوك نمود ، و در ماه شوال سنه 1282 اجازه دستگيرى بهم رسانيد ، و روزگارى در بيدخت باستعلاج مرضى و تدريس و تلقين طالبين مىكوشيد ، و از مردمان جفاپيشه بسى اذيت و آزار كشيد . در « المآثر » فرمايد : وى ما بين ظاهر و باطن فراهم آورده ، و معقول با منقول توأم ساخته ، مىگويند امروز در طريقت گروهى به او دست مىدهند و سر مىسپارند ! مقارن جمع و تأليف اين فهرس شريف از حج بازگشته بطهران آمد ، از فقيه فاضل الى عارف كامل هركه او را ديد بپسنديد و بمراتب دانش و آگاهيش بستود ، انتهى . و از اين عبارات چنين برآيد كه سفر حج وى در سنه 1305 بوده . و همچنين وى چندين كتاب تأليف نموده : اول كتاب « بيان السعاده » در مقامات عباده ، در تفسير در دو جلد كه آن را « التفسير المنير » هم مىگويند و جامع بين تنزيل و تأويل است ، چنان كه در « شمس التواريخ » نوشته ، انجام تأليف آن يكشنبه 14 صفر سنه 1311 . دويم كتاب « سعادت‌نامه » . سيم كتاب « مجمع السعاده » در شرح احاديث مشكله از « اصول كافى » . و اين هر سه كتاب را بنام مرشد خود حاجى محمد كاظم طاوس العرفاء ناميده . در « طرائق » فرمايد : هر سه كتاب بطبع رسيده منتشر است و ألحق در تفسير كلام و تأويل آيات حق بسى از مطالب ارجمند طريقت در آنها مندرج است ، انتهى .