* ( 780 - تولد مرحوم صفىعلى شاه عارف اصفهانى ) *
وى مرحوم حاج ميرزا حسن بن آقا محمد باقر ، و خود از اجله اهل عرفان و تصوف در اواخر مائه 13 و اوائل 14 بوده و شهرت و اهميتى بسزا بهم رسانيده . در كتاب « ضميمه تاريخ علماى خراسان فرمايد :
هزار دور از سپهر ، چو بگذرد گه شود * كه تا يك آدم بد هر صفى عليشه شود
، انتهى .
شرح احوالش در مقدمه تفسيرش ( چاپ اول ) و « طرائق الحقائق 3 : 204 » و « تاريخ علماى خراسان : 190 » نوشته ، و از آنها با ملاحظه بعضى از مواضع ديگر چنين برآيد كه او در سهشنبه سيم ماه شعبان المعظم اين سال - مطابق ( . . . ) قوس ماه برجى - متولد شده ، و در مبادى شباب بصحبت ارباب حال مايل گرديد ، اگرچه مربيان صوريشان چون مردمان تجارت پيشه و فارغ از انديشه بودند وى را از صحبت اهل معنى ممانعت مىنمودند ، ليكن او با عزيمتى ثابت و عقيدتى صادق در گاهوبيگاه بشرف ملاقات و فيض مقالات گوشهگيران روشن ضمير نايل گرديد تا در بيستسالگى جذبه شوق مرحوم رحمتعلى شاه وى را از اصفهان بشيراز كشيد و از او شرف قبول يافته و در خدمتش بكرمان رفت ، و پس از وفات وى در سنه 1280 از راه هندوستان به حج بيت اللّه الحرام رفت و در بحر محيط از شكستن كشتى بمهالك افتاد ، عاقبت رهبر قضا و قدر بساحل نجاتش رسانيد ، و از تعرض أشرار بشر و مفاوز پرخطر و انواع سباع و بهايم جان بدر برده تا به مقصود رسيد ، و پس از طواف حرم و زيارت مزار رسول محترم باز بهند برگشت و بصحبت بسيارى از گوشهنشينان و مرتاضان آن مملكت نائل شد ، و در طى اين اسفار كتاب « زبدة الاسرار » را كه در كرمان باشارهء رحمتعلى شاه شروع نموده و ناتمام مانده بود تمام كرده و در بمبئى بچاپ رسانيد ، و بعد از چهار سال از بمبئى حركت كرده بعتبات عرش درجات رفت و اربعينى در كربلاى معلا نشسته و پس از ادراك فيوضات بايران آمده و بيزد رفت ، و چون از اهل حال و قال مغايرتها ديد باز رهسپار هند