* ( 631 - تولد العلى خان اديب الملك مراغهاى ) *
مراغه شهرى است معروف در آذربايجان ، و العلى خان فرزند مرحوم اعتماد السلطنه حاجى عليخان است كه در ( 1285 ) بيايد ، و خود از فضلا و ادبا بوده و شعر هم مىگفته و تخلص اديب مىنموده ، و همانا در ماه شعبان المعظم اين سال - مطابق ( . . . ) حوت ماه برجى - از بطن دختر ملا احمد از علماى مستجابالدعوهء مراغه متولد شده ، و در نزد پدر تحصيل علوم ادب از فنون عجم و عرب نموده تا دانشمندى نام بردار گرديد ؛ چندانكه در « المآثر و الآثار :
191 س 2 » عنوانى مخصوص براى او منعقد نموده و در آن ( با اندك تغييرى ) فرمايد :
در سخنسنجى و شعرسرايى مقام استادى و مهارت داشت و در سنه 1270 لقب اديب - الملك يافت چنان كه ميرزا عليقلى مصور در تاريخ آن گفته :
مصور سر برون آورد و گفتا * اديب الملك شد العلى خان
و در « منتظم ناصرى ، جلد سيم » بعضى از گذران احوال او در سنوات متفرقه نوشته شده ، چنانكه گويد : در سنه 1281 كه پدرش وزير عدليه بود وى نيابت او را يافت ، و در سنه 1284 حاكم قم شد ، و در سنه 1285 بعد از وفات پدر وزير وظائف و اوقاف شد ، و در سنه 1287 حاكم خوانسار و گلپايگان گرديد ، و در سنه 1289 حاكم سمنان و دامغان گرديد ، و در سنه 1293 حكومت قم و ساوه و زرند را يافت ، انتهى . و همانا وى ( چنان كه در كتاب « فهرست كتب مشايخ 2 : 313 » نوشته ) وقتى از حاج محمد كريم خان قاجار سؤالى در حقيقت رد شمس براى حضرت امير المؤمنين ( عليه السلام ) نمود ، و اينكه نماز آن حضرت در آن وقت قضا بوده يا أداء ؟ و بعضى از اشعارش در « مجمع الفصحا » و غيره نوشته شده .
و بالاخره او در سنه هزار و سيصد و دو در تهران وفات كرد .
و فرزند ارشدش محمد باقر خان از رجال دربارى اواخر دوره ناصرى و اوائل مظفرى