محققى بىنظير در فنون فروع و اصول ، و در ادبيت و عربيت و سير و تاريخ و رجال از معاريف رجال و فرسان مجال بوده تا آنجا كه پدرش او را ببهاء الدّين آن عصر توصيف نموده ، و انصاف اينكه در بسيارى از ازمنه مانند اين عالم متبحر و فاضل متتبع كه به اين اندازه سعت و احاطت و دست در أخبار و آثار و احوال و أطوار علماء فريقين بلكه فرق عديده داشته باشد نيامده ، چيزى كه موجب رنجش قلوب بعضى از او شده اينكه وى با فرقه صوفيه و عرفا و مدعيان صدق و صفا ، بمحبت و ولا و مهر و وفاء قدم نمىگذاشته ، و بيرق حبس و قتل و اذيت و جفا و كينه و آزار آنها را برافراشته ، و در اين موضوع ما بايد بگوئيم : جاهلى را با عالمى بحثى نيست ، و هركسى را در جريان امور خود تكليفى است .
شرح احوال وى در « منتهى المقال : 290 » در احوال پدرش كه بعنوان محمد ابن محمد اكمل است ، و « مرآة الاحوال » و « صحيفة الصفا » و « تذكرة الانساب :
104 » « و الفيض القدسى : 26 » و بنقل از اول و غيره در « روضات الجنات : 660 » و « قصص العلماء : 157 » و « طرائق الحقاق 1 : 98 » و غيره نوشته ، و از جمع ما بين همه آنها و بعضى از مواضع ديگر چنين برآيد كه وى در روز جمعه بيست و ششم ماه ذى الحجة الحرام سنه هزار و صد و چهار مطابق ( . . . ) جوزا ماه برجى سنه 1110 شمسى از بطن دختر نيك اختر مرحوم آقا مير سيد محمد بروجردى ( ره ) كه در ( ج 1 سال 1204 عنوان 100 ص 178 ) گذشت ؛ در كربلا بنص « منتهى » متولد شده ، و آن چند كه پدرش در بهبهان اقامت داشت در خدمت وى به تحصيل مشغول بود ، سپس با آن جناب بكربلا رفت و چندين سال هم در آنجا به قرائت و تدريس و افادت و تأليف روز گذرانيد و در سنه 1186 - چنانكه در « مقامع : 105 » فرموده - در مدينه طيبه بوده ، و بعد از ورود بعراق به علت طاعون معروف بسيار سختى كه آن زمان در آن مكان بود ، و هم به جهت اينكه اهالى كرمانشاه از پدر بزرگوارش خواهش كردند كه وى او را اذن دهد تا در كرمانشاه بماند ، در همان سال بايران آمده و در آن شهر اقامت فرمود و بقيه ايام عمر خود را در آن ولايت بسر رسانيد چندانكه بآقا محمد على كرمانشاهى معروف و خود و اعقابش بدان منسوب گرديدند ، و اين وقت است كه رياستى مهم و شهرتى عظيم در نزد سلاطين ايران و ساير معاريف و اعيان پيدا كرد ، و همه جا در نهايت عظمت و جلال و أبهت و بزرگوارى زيست نمود ، چنانكه در سنه 1192 برشت رفت و
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 562
مساهمون: ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
ص٥٦٢