ننوشته و تاريخ وفات را در سنه 1290 و مدت عمرش را 68 سال هر دو را از قول مرحوم طرب فرزند او شفاها ذكر كرده و هم آنجا نوشته كه وى پنج پسر و سه دختر داشته است .
توضيح : در « مجمع الفصحا » و « فارسنامه » نام مرحوم هما را ميرزا محمد - على نوشتهاند ، و در « طرائق » هم بنقل از آنها همينطور ذكر كرده ، و پس از چند وقت كه با مرحوم طرب فرزند او ملاقات و مقالاتش دست داده در حاشيه بنقل از وى رضا قلى خان نوشته . و نام پدر و جد او را ما از نواده بزرگوارش آقاى ميرزا جلال الدّين همايى كه از اجلهء رجال علم و ادب و فضل و سخن و حكمت و عرفان و ساكن طهران است بهطورىكه ذكر شد با توضيحات محل قبر او بطور مذكور شنيده و نوشتيم ، و اين نواده عالم فاضل بانتساب اين جد عارف كامل اين كلمه را نام خانوادگى خود قرار داده ، و اينك خاندان و خانواده همايى كه اخوان و أقارب آقاى همائى باشند در اصفهان و طهران مقامى منيع از علم و ادب و فضل و كمال دارند ، و بأحوال هريك از آنها بخواست خدا در اين كتاب برخواهيم خورد .
و بالاخره ، مرحوم مير سيد محمد بقا كه در ( 1331 ) بيايد در تاريخ مرحوم صاحب عنوان چه نيكو فرموده :
چو از بهر سراى جاودانى * هما را زين سرا برچيده شد فرش
بقا گفت از پى تاريخ فوتش * هما شد بالزن در سايه عرش
و ديگرى فرموده :
طاير روح هما پرواز كرد از آشيان
و پس از يك سال از وفات او كه شاهزاده ظل السلطان از حكومت فارس بحكومت اصفهان نامزد گرديد در جمع ديوان او امر أكيد صادر نمود ، و فرزند او مرحوم ميرزاى عنقا بدين خدمت مأمور شد و پس از جمع و تدوين بموجب گفته خود هما كه فرموده :
( دفتر ما شكرستان معانى است هما )
آن كتاب را « شكرستان » نام نهاده ، و در سنه 1320 آن كتاب كه قريب هيجده هزار بيت است بهمت ميرزاى طرب فرزند ديگر او و مساعى ميرزا صدر الدّين خان نجد السلطنه بچاپ رسيد و أحوال او را هم در آخرش تذكره نمودند و آنجا هم نامش را رضا قلى خان نوشتهاند كه ما همچنانكه تذكر داديم مرقومات اين عنوان را از آن نقل كرديم ، و چنان كه گذشت پنج پسر و سه دختر داشته كه احوال سه نفر پسر يعنى ميرزاى عنقا كه أرشد آنها بوده و سها و طرب در ( 1305 و 1338 و 1330 ) بيايد ، و اينكه ما دوازدهم