باشند كه اگر شبهه و جواب آن ندانند اعتقاد ايشان مزلزل نگردد ، اگر چه حكما بعضى چيزها را نيك فهم كردهاند و من ايشان را در آن انصاف دادهام و تحسين كردهام . اما ايشان را در قيامت « 1 » هيچ سودى نمىدارد ، چه آن بدين تعلقى زيادت ندارد ، از آنچه بدين تعلق دارد و انبيا بعضى منور به نور اللّه دريافتهاند و تقرير كردهاند آن را رد مىكنند و به دوزخ مىافتند . اما آنكه بعضى سخن متكلمان مطابق واقع « 2 » نه افتاد از آن بوده كه ايشان را مقصود رد قول بوده نه تحصيل و طيب حقيقت علم . چون هرچه حكما گفته همه را رد كردند و بر آن دليل و برهان گفتند و بعضى حكما را راست دريافته بودند ، آن نيز رد كردند و از آن غلط افتاد . چه ايشان را مىبايستى كه اول حق را از باطل جدا كردندى ، بعد از مشغول شدندى تا در سهو نيفتادندى و زبان تشنيع حكما ايشان را دراز نشدى . اما سهلست آنچه متكلمان غلط كردهاند ، بدان مثابت نيست كه ايمان را ناقص كند ، اما اين هست كه در دنيا در معرض تشنيع مىافتند و به جهلشان منسوب مىكنند . اما حكماء ضال در همه چيزها غلط كردهاند كه آن عين دين است و محض ايمان ، لا جرم مستوجب عذاب ابد شدند . و من به همه اقوام « 3 » رسيدم و حق تعالى ممالك « 4 » اهل عالم را و اديان ايشان را به لطف بىنهايت خود بر من روشن گردانيد و هيچ قوم پاكدينتر ، معتقدتر از اهل سنت و جماعت نيافتم و در آخرت ايشان « 5 » از اعتقاد خود برخوردار خواهند شد و در قيامت شاطران اهل حكمت آرزو برند كه مرتبهء پيرزنان كه بعضى مرتبهء خاك را آرزو برند و هيچ قوم اين امت را دشمنتر از ايشان نباشد و از اينجا بود كه هيچ كس را رسول صلى اللّه
هامش
( 1 ) . در نسخه ( قيامات ) .
( 2 ) . در نسخه ( درتع ) .
( 3 ) . در نسخه ( اقدام ) .
( 4 ) . در نسخه ( مالك ) .
( 5 ) . در نسخه ( ايشان را ) .