( 5 ) و اما خاتمهء كتاب كه جامع تمام مقاصد باب « 1 » است در بيان خواص انسان كامل است
چون او با آخر بودن شهوديش در توجه شامل و فراگير الهى اولين است 1 / 5 بدان كه بيشتر مطالبى كه اختصاص به او ( انسان كامل ) - از مراتب و اطوار و دگرگونىها و احوالش و چگونگى بازگشتش به مبدأ و پايان كارش - دارد ؛ فروعات و شاخههايش در اين كتاب گفته آمد ، و توضيح در اين باب نياز به بيان محققترين ياران حضرت شيخ قدس سره ؛ يعنى سعيد الدين فرغانى دارد كه يادآور آنچه كه تحقيقش گذشت مىباشد :
2 / 5 نخست اينكه : نخستين چيزى كه از غيب هويت تعيّن پذيرفت وحدت حقيقى ذاتى است كه نسبت احديت - كه از بين برندهء تمام اعتبارات است - و نسبت واحديت - كه اثبات كنندهء تمام آنها است - به آن ( وحدت حقيقى ذاتى ) برابر است .
3 / 5 دوم اينكه : اين نسبت برابر ؛ عين تعيّن اول و برزخيت نخستين مىباشد ، يعنى عين حقيقت احديت و حقيقت الحقايق كه قابل تجلى واحد احد بر خودش است بوده و داراى
هامش
( 1 ) - مقصود از باب ؛ باب سرّ كلى است كه بيانش تمام شد و اين جامع و فشردهء آن باب است ؛ همچنان كه آن باب يك تمهيد جملى براى تعريف مقاصد باب داشت و يك خاتمهء تمهيد جملى .