تحقق و ثبوت سرّ فرديّتى است كه ظهور نتيجه موقوف بر اين سرّ مىباشد .
884 / 4 و از اين جهت بود كه گفتيم : هيچ اثرى در ظاهر - جز به واسطهء باطنى كه در آن است - نمىباشد ، و از اين اصل تربيع كه حاوى تثليت « 1 » است در بروج فهميده مىشود ؛ به طورى كه مشتمل بر چهارم قسم - براى چهار طبع - مىباشد كه يك از آنها شامل سه بخش است : منقلب و ثابت و دو جسدين - يعنى داراى دو جهت - مانند حدود سهگانهء قياس ( منطقى ) و احكام آنها ( بروج ) مشتمل بر چهار فصل است كه هر يك از آنها داراى آغاز و انجام و ميان است ، و حقايق آنها هم مانند عناصر چهارگانه بر چهار ( استوار ) است ، پس از آن ؛ راز استوا و استيلاى حقايق الوهى در عرش با تمام ظهور احكام آنها از عرش ؛ و نيز راز پنهان ماندن حقايق و ظهور حكم آنها در صورت عرش و آنچه كه عرش حاوى آن است دانسته مىشود ؛ تا فرديّت كه حكايت كننده و مماثل و مانند اصل توجه به ظهور كمال اسمائى است تحقّق و ثبوت يابد و اينكه اثر به واسطهء باطن اسماء علمى در ظاهر اعيان صورى كونى مىباشد ، و نيز راز حمل عرشى و حاملان ( دانسته مىشود ) كه حمل عبارت است از توجه اسمائى الهى كه ( حركت غيبى آن در عرش پايان يافت ) ظاهرش در عرش تماميت پيدا كرد ، و حاملان در مطّلع ( يعنى در حقيقت و سرّ ) عين اسماء چهارگانهء الهىاند و در باطن صورتهاى نورانى ملكى آنها ؛ و در ظاهر قواى طبيعى كلى آنهايند تا اين اعتبار آنچه را كه عرش حاوى آن است فراگير باشد .
فصل چهارم از فصول باب كه پايان دنبالهء مطالب پيشين است
885 / 4 و آن نكته عالى و شريفى است در موضوع « دور » و بيان آن مقدماتى دارد كه حضرت شيخ قدس سره در تفسير آيهء مباركهء « مالك يوم الدين » در تفسير خود گفته :
هامش
( 1 ) - در اصطلاح نجوم تربيع آن است كه ميان دو ستاره سيار يك چهارم دوره فلك يعنى سه برج فاصله باشد ، و نيز حالتى است از ماه كه يك چهارم آن روشن باشد يعنى نصف نيم كرهء آن را مردم در زمين ببينند و اين حالت در شبهاى هفتم و بيست و يكم هر ماه قمرى پيدا مىشود ، و تثليث يعنى ميان دو ستاره يك سوم دورهء فلك ؛ يعنى چهار برج فاصله باشد . م