چهارگانهاى هستند كه بدانها فرشتگان توان حمل ( عرش ) را مىيابند ، بلكه اين اسماء چهارگانه - يعنى حيات و علم و قدرت و اراده - حاملان حاملان چهارگانه ( عرش ) اند كه اسرافيل و ميكائيل و جبرائيل و عزرائيل و يا رضوان مىباشند .
879 / 4 سپس گوييم : اما رقيقهء امداد حق تعالى به عالم كه از حيث آن و بدان از جانب حق آنچه را كه بقاى همه و بقاى احكام قواى صورت عرشى و قواى فراگير آن بستگى بدان دارد ؛ به صورت عرشى محيط و هرچه را كه آن صورت فراگرفته مىرساند ؛ مثالى است براى نسبت تعلق ذاتى حق تعالى به مرتبهء الوهيت ؛ كه گاهى از اين تعلق ، تعبير به توجه ذاتى امرى احدى مىشود ، و اين تعلق ذاتى چون حكمش فراگير حقايق اسماء اولين چهارگانهء مذكور است ؛ لذا براى حركت قدسى - به شمار اين اسماء - چهار مرتبهء ظاهر گشت ، هر حقيقتى را مرتبهاى ، اگرچه همه از همگى خالى نيستند .
880 / 4 اوّل آنها حركت غيبى است كه بدان سريان وجودى حصول پيدا مىكند ، يعنى تجلى سارى كه عبارت از نفس رحمانى و وجود عام مىباشد ، و اين به واسطهء انگيزهاى حبّى از مقام ناطقهء « احببت ان اعرف - دوست داشتم شناخته شوم » كه مقام جمع احدى است و به نام تعيّن اول ناميده مىشود مىباشد .
881 / 4 دوم آنها حركت اسماء و حقايقى است كه بدانها قلم و ديگر ارواح عالى حصول پيدا مىكنند ، و اين از مرتبهء علمى الوهى فيّاضى است .
882 / 4 سوم آنها حركت ارواح نورى است كه بدان عمّار ( آبادان كنندگان و ساكنان ) آسمانها و نفوس آنها و فرشتگان آنها در مرتبهء لوحى نفسى - به صورت مثالى - حصول پيدا مىكنند ، و اين هر دو حركت ( دوم و سوم « اسماء و ارواح » ) از مرتبهء جبروت است به عالم ملكوت بالا و پائين .
883 / 4 چهارم آنها حركت ملكوت است از حيث مظاهر مثاليش كه بدان عالم حسّ و اجسام بسيطى كه اول آنها عرش است حصول پيدا مىكند ، و در عرش مراتب حركت قدسى اسمائى كه خاص توجه ذاتى امرى احدى مىباشد پايان پذيرفته و تمامى مىيابد ، سپس حكم حركات چهارگانه ظاهر مىشود و اصول اسمائى آنها پنهان مىگردد ، و پنهان شدنش براى
مصباح الأنس ( پيوند استدلال و شهود در كشف اسرار وجود صدرالدين قونوى ) ( فارسى ) — صفحة 570
مساهمون: محمد بن حمزة الفناري ( ابن الفناري )
ص٥٧٠