اصل نهم در اينكه نفس رحمانى به كدام اعتبار « عما » ناميده مىشود و خواص « عما »
326 / 4 نفس رحمانى از حيث ظهور صورتش اعتبار مىشود نه از حيث روح و حقيقتش كه عبارت از جمع احدى ذاتى در تعيّن اول و حقيقت الحقايق است ؛ و نيز از حيث اينكه در آن تشبيه مراعات شده و به اسمى از اسماء كه بدان شباهت دارد ناميده شده ؛ به گونهاى كه نفس را - به واسطهء اعتبار حصول اولين مرتبه از غلظت و ستبرى تعيّنى در آن - ضباب « 1 » حاضر مىشود ، و اين ( اسم ضباب ) بر آن درست است ، زيرا اين تشبيهى است كه در آن مراعات اسم « عما » شده است ، و از خواص آن اينكه حكم نسبت « ربيّت » اجمالى كلى در : كنت كنزا مخفيا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق بدان اشاره است كه در ذات خود - به واسطهء كلى بودن و پنهانيش - قابل ادراك نيست و در « عما » و تجلى سارى منطوى و در نورديده شده است و تعيّنش به حسب ربوبيت هر اسمى از اسماء الهى از « عما » مانند تعيّن اسماء از وى است ، و پيغمبر صلى الله عليه و آله - هنگامى كه ابو رزين عقيلى از وى پرسيد :
پروردگار ما پيش از آنكه خلق خودش را بيافريند كجا بود ؟ - بدان اشاره كرده و فرمود : در « عمايى » كه نه بالاى آن هوا بود و نه زير آن هوا ، يعنى در مرتبهء كلّىاى از آنكه در آن تعيّنات مراتب ؛ و اسمائى كه تعينات خلقى موقوف بر آنها است ؛ و مرتبه و تربيت آنها كه اقتضاى اول بودن و آخر بودن و بالا و پائين بودن را دارند آشكار مىشوند ، و « عما » در زبان عرب عبارت از ابر نازك - يعنى بخار متراكم - است ، و پيغمبر صلى الله عليه و آله خبر داده كه آن به واسطه تكاثف و تراكم تعيّنى غيبىاش « عما » است ؛ ولى نه مانند ابرى كه به واسطه بودن هوا نزد ما مشخص و معهود است ، چون آنجا هنوز خلقى نيست ؛ و گرنه جواب درست نبود و با سئوال هم مطابقت نداشت ، در حالى كه پاسخ تمام ؛ و مطابق آن چيزى است كه محققان مشاهده كردهاند .
هامش
( 1 ) - ضباب عبارت از ابرى نازك و به اصطلاح مهى است كه بر روى سطح زمين پخش مىشود . م