تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مصباح الأنس ( پيوند استدلال و شهود در كشف اسرار وجود صدرالدين قونوى ) ( فارسى ) — صفحة 407

مساهمون:

ص٤٠٧
آن‌چه كه بيانش گذشت ؛ براى اظهار و آشكار كردن صورت انسان . پايان سخن حضرت شيخ قدس سره . 317 / 4 پس نتيجه در اصل و نكاح اول ؛ مطلق صورت وجودى است ، يعنى عالم معانى و نفس رحمانى و مرتبهء « عما » - با آن وجوهى كه بيانش گذشت - و در آن‌چه كه از نكاح اول ؛ موجودات متعين روحانى و يا مثالى و يا جسمانى بسيط و يا مركب نازل گشته است ، و اختلاف در موجودات متعين به حسب نكاح كننده و به حسب نكاح و به حسب نكاح شونده و به حسب مرتبه مىباشد . 318 / 4 اما به حسب نكاح كننده ؛ عبارت است از توجه الهى به سرّ جمع احدى ذاتى مر اسماء ذاتى را و آن‌چه كه پائين‌تر از اسماء ذاتى ( از اسماء ديگر ) است ، براى اين‌كه اسباب ايجاد به موجب حكم علم عبارت است از اسماء ذاتى و آن‌چه كه پائين‌تر از آنها ( از اسماء ) مىباشد ؛ و اين كه هر اثرى از مرتبه جمع و وجود ؛ به حركتى غيبى - كه عبارت از سريان جمع احدى است از غيب در تمام اشياء چه معقول و چه محسوس آنها - مىرسد ، و آن ( سريان ) اگرچه احدى است ولى مفاتيح و آن‌چه پائين‌تر از مفاتيح است آن را تعدد مىبخشد ، پس فزونى و كمى مجتمع اسماء - در توجه الهى براى ايجاد كون - از حيث اصل و فرع نسبت به مسما اتحاد دارد ، ولى به حسب قوهء اسمائى از جهت اصلش ؛ و ضعف آن از حيث فرعش ( به مسما ) ؛ داراى نسبت متفاوت است . 319 / 4 مثلا روحى كه از توجه الهى به حسب يكصد مرتبهء اسمائى ( به مسما ) نسبت اتحاد دارد ؛ از روحى كه به حسب ده مرتبه اسمائى ( از توجه الهى ) ظاهر شده قوىتر است . ولى اگر اسماء در يكى از آن دو ؛ از اصول باشد و در ديگرى از فروع تفصيلى باشد ؛ اصول - اگرچه از جهت شمار اندك‌اند - ولى داراى اثرى قوىتر و حكمى بزرگتراند ، و در صور جمعى - يعنى جمع آمده از جواهر گوناگون و يا متناسب از حيث قوه و يا ضعف - نيز حكم همين‌طور است . 320 / 4 و اما از جهت نكاح ؛ عبارت است از اين‌كه احديت جمعى قوى باشد و يا ضعيف ؛ مانند اعتدال داشتن به حسب هر مرتبه و انحراف داشتن از آن به حسب آن ( مرتبه ) ، يعنى از جهات بىشمار انحراف داشته باشد ، خواه اين اجتماع مزاجى باشد و كيفيت وحدانى